Αρχοντικό Δημητρίου Παρασκευά

 Αρχοντικό Δημητρίου Παρασκευά

Κείμενο – Φωτογραφίες:  Χρήστου Θανόπουλου

Τα καλοκαίρια, από παιδί, περνούσα σχεδόν καθημερινά έξω από τα αρχοντικά της ελαφρά ανηφορικής οδού Λαδοπούλου, πλάι από τον μεγαλοπρεπή ναό του Αγίου Νικολάου, πηγαίνοντας για μπάνιο στη θάλασσα. Τη φαντασία μου κέντριζαν οι βαριές κουρτίνες των παραθύρων, στο αρχοντικό Λαδοπούλου 8, που έκρυβαν το εσωτερικό του από τα αδιάκριτα βλέμματα των περαστικών και άφηναν μόνο μια γωνίτσα ακάλυπτη, όπου συνήθως καθόταν μια γιαγιά και πίσω της αποκαλυπτόταν μια υπέροχη τοιχογραφία.

Η οικία κτίστηκε για τον γιατρό Δημήτριο Παρασκευά, από οικογένεια Χίων εμπόρων. Όλα τα κτίρια αυτής της σειράς διαμορφώνονται σε πολλά επίπεδα, λόγω της υψομετρικής διαφοράς από τη θάλασσα, στην πίσω τους πλευρά. Η οικία περιλαμβάνει ισόγειο, με αίθουσα υποδοχής, κεντρική σάλα, τραπεζαρία, με ωραίες τοιχογραφίες – οροφογραφίες, και άλλα δωμάτια, καθώς και υπόγειο. Η τοιχοποιία στην πρόσοψη είναι προσεγμένη, μαρμάρινη ισοδομική στη βάση με τετραγωνισμένες αρμολογημένες πέτρες, τέσσερα μεγάλα παράθυρα και δίφυλλη ξύλινη εξώθυρα, από την οποία εισέρχεται κανείς στον προαύλιο χώρο, με μικρό κήπο. Υπάρχει κλίμακα ανόδου στους δύο ορόφους, οι οποίοι αποτελούν νεότερες προσθήκες.   Στην πίσω πλευρά του κτιρίου προς τη θάλασσα, κυριαρχεί η γκρίζα πέτρα και μία καμάρα, χαρακτηριστικό σημείο προσανατολισμού των ψαράδων.

Το αρχοντικό είναι γνωστό για τις θαυμάσιες τοιχογραφίες και οροφογραφίες του Ιταλού ζωγράφου Giuseppe Tammi (1878), του οποίου το όνομα και η χρονολογία εντοπίζονται στην οροφογραφία της κεντρικής αίθουσας (σαλόνι). Ο ίδιος έχει δημιουργήσει τις πλούσιες τοιχογραφίες της οικίας Δαμαλά – Ζερβουδάκη στην οδό Απόλλωνος (1853).

Ο εισερχόμενος στην μακρόστενη αίθουσα υποδοχής έχει την εντύπωση ότι βρίσκεται σε υπαίθριο χώρο με κολώνες, πουλιά, φυτά, κάτω από τον καταγάλανο ουρανό και φατνώματα στην οροφή, που όμως είναι διάτρητα,  με περικοκλάδες, πολύχρωμα άνθη, πουλιά και στο βάθος τον ουρανό. Η ζωγραφιστή προτομή του Ιπποκράτη πάνω από την θύρα προς το  σαλόνι, υποδηλώνει την ιδιότητα του πρώτου ιδιοκτήτη. Η απομίμηση αίθριου φέρνει στο νου το Μέγαρο Βελισσαροπούλου (σήμερα Εργατοϋπαλληλικό Κέντρο Κυκλάδων) στην οδό Αγ. Νικολάου και το Μέγαρο Αποστόλου – Μουμουτζή, στην πλατεία Σπύρου Μουστακλή. Στην κεντρική αίθουσα το βλέμμα μαγνητίζει το κεντρικό ρομβοειδές διακοσμητικό σχέδιο, ενώ στις γωνίες υπάρχουν  καρυάτιδες με κάνιστρο στο κεφάλι και λουλούδια. Ζεύγη ερωτιδέων διακοσμούν την ζωφόρο των τοίχων, δίπλα στην οροφή. Πλοχμοί και ρόδακες περιβάλλουν τις πράσινες ορθογώνιες επιφάνειες. Ζωγραφιστή ορθομαρμάρωση σε καστανέρυθρη απόχρωση διακοσμεί την κάτω ζώνη των τοίχων του σαλονιού. Στην τραπεζαρία μάς περιμένει μια έκπληξη. Η οροφογραφία προσομοιάζει με κυκλική ροζ πτυχωτή κουρτίνα της οποίας οι καστανές απολήξεις επεκτείνονται στους τοίχους του δωματίου. Στις γωνίες υπάρχουν θέματα ερειπίων της αρχαιότητας (Παρθενώνας, Θησείο, Στύλοι Ολυμπίου Διός) και το τέταρτο θέμα ίσως είναι ο Ναός της Αφαίας Αθηνάς στην Αίγινα).

Πολλοί Ιταλοί ζωγράφοι, βρήκαν καταφύγιο στην Ερμούπολη, μετά την ιταλική Επανάσταση του 1848. Σχεδόν ποτέ δεν υπέγραφαν τα έργα τους, με εξαίρεση τον Giuseppe Tammi, στα δύο προαναφερθέντα αρχοντικά. Η θεματογραφία τους εμπνέεται από την Αναγέννηση, τις βίλες της Πομπηίας, του Herkulaneum, την αρχαία Ελλάδα, την ελληνική μυθολογία, την επανάσταση του 1821. Χρησιμοποιούν πολύ έντονα χρώματα. Τους βοηθά η στέρεη κατασκευή των ερμουπολίτικων αρχοντικών, που αποκλείει την υγρασία και έτσι έχουν φθάσει πολλές τοιχογραφίες ως τις μέρες μας, συχνά σε άριστη κατάσταση. Οι Ιταλοί ζωγράφοι είχαν τελειοποιήσει την τεχνική τους, που ονομάζεται «στερεοχρωμία» και έχει ξεφύγει από τις ατέλειες της νωπογραφίας. Χρησιμοποιούσαν κάποια πρότυπα σχέδια εσωτερικής διακόσμησης, τα οποία τροποποιούσαν ανάλογα με τις ικανότητες τους, ή λιγότερο συχνά δημιουργούσαν πρωτότυπες συνθέσεις, όπως στην Ακαδημία Αθηνών, κ.α.

Η οικία ανήκει στην οικογένεια Λουλού και  το ισόγειο χρησιμοποιείται από την Ιατροδικαστική Υπηρεσία Αιγαίου.

Η διπλανή οικία, Λαδοπούλου 6, ήταν ιδιοκτησίας Δημητρίου Βαφιαδάκη, πιθανότατα η πρώτη κατοικία του περίφημου δημάρχου, πριν μετακομίσει στο μέγαρο Ταμβάκου το 1878 (σήμερα Μέγαρο Ιεράς Μητροπόλεως Σύρου) . Έπειτα πέρασε στην κυριότητα της οικογενείας Λαδοπούλου, από όπου προέρχεται και το όνομα της οδού.

Θερμές ευχαριστίες  στον ευγενικό κ. Τσαλκάνη Ευάγγελο (εγγονό του κ. Πέτρου Λουλού) και τους συγγενείς του, για την πολύτιμη βοήθεια τους.

Βιβλιογραφία

Αγριαντώνη Χριστίνα, Φενερλή Αγγελική, Ελευθερίου Μάνος, Λούκος Χρήστος, Ερμούπολη, Σύρος, Ιστορικό οδοιπορικό, Δημοτική Επιχείρηση Ανάπτυξης Ερμούπολης, εκδόσεις Ολκός, Αθήνα 2000.

Τραυλός Ιωάννης, Κόκκου Αγγελική, Ερμούπολη, Έκδοση Εμπορικής Τραπέζης της Ελλάδος, Αθήνα 1980.

Arrow
Arrow
Slider