Εκδρομή στο Γαλαξείδι

Εκδρομή στο Γαλαξείδι

Κείμενο – Φωτογραφίες:  Χρήστου Θανόπουλου

Ι . Ναός Αγίου Νικολάου

Το Σάββατο 11 Μαΐου 2019, 28 μέλη και φίλοι του Συνδέσμου Συριανών πραγματοποίησαν μονοήμερη εκδρομή στο Γαλαξείδι. Τα αραιά πρωινά σύννεφα σύντομα έδωσαν τη θέση τους σε έναν καταγάλανο ουρανό και το λαμπρό ελληνικό φως έλουζε τα τοπία που περνούσαν γοργά μπροστά από τα έκπληκτα μάτια μας, με όλη τη γκάμα των αποχρώσεων του πράσινου από τα κυπαρίσσια και τις ελιές, μαζί με διάσπαρτες πινελιές του κίτρινου που προσέδιδαν τα σπάρτα και οι μαργαρίτες και του κόκκινου από τις καμαρωτές παπαρούνες.

Το λεωφορείο κατέβαινε αργά τον δρόμο Διστόμου – Δεσφίνας – Ιτέας και όλοι απολαμβάναμε την πανοραμική θέα του γαλάζιου κόλπου της Αντίκυρρας και της Κρίσσας και στο βάθος απέναντι το ολόλευκο λιλιπούτειο Γαλαξείδι. Φτάνοντας στο λιμανάκι της Αγοράς του Γαλαξειδίου, μας υποδέχθηκε ο αριστοκρατικός και ευγενέστατος κ. Γιώργος Κουρεντής, συνταξιούχος εμποροπλοίαρχος, συγγραφέας και ποιητής, ο οποίος ευγενώς προσφερθείς μας ξενάγησε στο Ναυτικό–Ιστορικό Μουσείο Γαλαξειδίου και στον Ι. Ν. Αγίου Νικολάου. Το Ναυτικό Μουσείο Γαλαξειδίου είναι το παλαιότερο στον ελληνικό χώρο, ιδρυθέν το 1928 και φιλοξενεί την Αρχαιολογική Συλλογή, καθώς και μοντέλα και ζωγραφικούς πίνακες πλοίων, εργαλεία καραβομαραγκών, εξάντες, πυξίδες, συστήματα μέτρησης ταχύτητας, πίνακες του Γαλαξειδιώτη ζωγράφου Σπύρου Βασιλείου (1903–1985) και ένα αντίγραφο του περίφημου «Χρονικού του Γαλαξειδίου» (1703), γραμμένο από τον Ιερομόναχο Ευστάθιο. Αφορά την ιστορία του Γαλαξειδίου από το 990 έως το 1700 και ανακαλύφθηκε από τον Γαλαξειδιώτη ιστοριοδίφη Κωνσταντίνο Σάθα, στα ερείπια της Μονής Μεταμορφώσεως του Σωτήρος, νοτιοδυτικά του Γαλαξειδίου.

Οι επιτύμβιες στήλες, τα αντικείμενα καθημερινής χρήσης, αγγεία, όπλα, αμφορείς, νομίσματα, μας δίνουν μια ιδέα της πανάρχαιας ιστορίας αυτής της ναυτικής πολιτείας των Οζολών Λοκρών, το Χάλειον, την οποίαν περιέβαλλαν ισχυρά τείχη ύψους 8 μέτρων ήδη από το 300 π.Χ. και στην κορυφή του λόφου, εκεί που σήμερα βρίσκεται ο Ι. Ν. Αγίου Νικολάου, δέσποζε ο ναός του Απόλλωνα Νασιώτα (Νησιώτη). Πέρασαν πολλοί επιδρομείς (Σλάβοι, Βούλγαροι, Αλγερινοί πειρατές), πολλοί κατακτητές (Ρωμαίοι, Φράγκοι, Καταλανοί, Τούρκοι), η πόλη καταστράφηκε πολλές φορές από εχθρούς και σεισμούς, και αναστήθηκε άλλες τόσες.

Μετά τη συνθήκη του Κιουτσούκ Καϊναρτζή (1774), η γαλαξειδιώτικη ναυτιλία γνώρισε μεγάλη άνθηση και συσσώρευσε πολύ πλούτο από τη θάλασσα, όπως περιγράφει ο Γάλλος διπλωμάτης–περιηγητής Pouqueville (1813). Με την έναρξη της Επανάστασης του 1821 οι Γαλαξειδώτες συμμετείχαν στην πολιορκία και κατάληψη του κάστρου των Σαλώνων (Άμφισσας), στο Χάνι της Γραβιάς και αλλού. Οι Τούρκοι σε αντίποινα κατέστρεψαν ολοσχερώς την πόλη το 1821 και το 1825. Την «Εποχή των Καραβιών» (1820–1915) το Γαλαξείδι μαζί με την Ερμούπολη βιώνουν τις καλύτερες μέρες της ιστορίας τους. Το 1860 το Γαλαξείδι έχει επτά ταρσανάδες, που ρίχνουν στη θάλασσα 15–20 πλοία ετησίως, χωρητικότητας 400–1.000 τόνων, ενώ κυκλοφορούν παγκοσμίως 300 γαλαξειδώτικα πλοία. Η παρακμή της Ιστιοφόρου Ναυτιλίας με τον ερχομό των ατμήλατων πλοίων, η διάνοιξη της διώρυγας της Κορίνθου και η ανάδειξη του Πειραιά σε πρώτο λιμάνι της Ελλάδος, έφεραν την παρακμή στο Γαλαξείδι και οδήγησαν τους κατοίκους του στην μετανάστευση. Όμως το Γαλαξείδι είναι ένας από τους ελάχιστους τόπους που διατήρησε την ιστορική του φυσιογνωμία. Μετά την ξενάγηση ο κ. Κουρεντής έδωσε διάλεξη με θέμα: Γαλαξείδι–Ερμούπολη, παράλληλες ιστορίες.

Στην κορυφή του λόφου με τα νεοκλασικά σπίτια και τις καστανοκόκκινες κεραμοσκεπές, στέκει αγέρωχος και επιβλητικός ο Ι. Ν. Αγίου Νικολάου, επιβλέποντας τα δύο λιμάνια της Αγοράς και του Χηρόλακκα. Κτίστηκε (1897–1902) επί δημάρχου Κωνσταντίνου Παπαπέτρου, πλοιάρχου, πλοιοκτήτη και καταξιωμένου ναυπηγού. Αρχιτέκτων της τρίκλιτης βασιλικής μετά τρούλου, ήταν ο Γερμανός Φ. Χάγιερ. Έχει λαμπρό νάρθηκα με 6 ζεύγη μαρμάρινων κορινθιακών κιόνων. Πέρα από τα υπέροχα μανουάλια, τον ξυλόγλυπτο  άμβωνα, τον τεράστιο πίνακα της Σταύρωσης του Χριστού, ξεχωρίζει το μοναδικό ξυλόγλυπτο τέμπλο, που στόλιζε και τον προηγούμενο ναό (1802–1897), κορυφαίο δημιούργημα εκκλησιαστικής τέχνης του 19ου αιώνα, έργο Μετσοβιτών μαστόρων (ίσως του συνεργείου του Αναστασίου Μόσχου). Το περίτεχνο τέμπλο απεικονίζει πλήθος σκηνών από την Παλαιά Διαθήκη (τον διωγμό των πρωτόπλαστων από τον Παράδεισο, την φιλοξενία του Αβραάμ, την θυσία του Ισαάκ, κ.ά.) και την Καινή Διαθήκη (Αποκεφαλισμός Αγ. Ιωάννη Προδρόμου, Μυστικός Δείπνος, Σταύρωση, κ.ά.), αλλά και σκηνές από τον βίο και τα θαύματα του Αγίου Νικολάου, εν μέσω συμβολικών παραστάσεων γρυπών, των μυθικών πουλιών φοινίκων, αμπέλων και αγγέλων. Ξαφνιάζουν οι σχεδόν ολόγλυφες μορφές, τα μεγάλα δαντελωτά κενά γύρω και πίσω από τις μορφές και όλα αυτά δίνουν την εντύπωση μιας μεγαλόπνοης σύνθεσης ελληνικού μπαρόκ.

Κατηφορίσαμε ανάμεσα στα πολύχρωμα αρχοντικά, τα πεντακάθαρα λιθόστρωτα σοκάκια και βρεθήκαμε στο πευκοδάσος της Πέρας Πάντας, στο μοντέρνο εστιατόριο της «Μαρίτσας», που αγναντεύει από απόσταση την πανέμορφη πολιτεία και τον Κρισσαίο κόλπο, σαν σε σκηνικό θεάτρου. Γευτήκαμε τα πεντανόστιμα φρέσκα θαλασσινά, τα μπιφτεκάκια, τα ζυμαρικά, τους κρεατομεζέδες και αναχωρήσαμε με κατεύθυνση τους Δελφούς. Η στάση στην Αράχωβα για βόλτα, καφέ, μοτσαρέλα και αμυγδαλωτά, ήταν αρκετά αναζωογονητική και όλη η παρέα επέστρεψε χαρούμενη στο «κλεινόν άστυ».

Βιβλιογραφία

Σκιαδάς Ι. Αναστάσιος, Ο Ναός του Αγίου Νικολάου στο Γαλαξείδι (Ο τόπος, ο Ναός, το Τέμπλο), Αθήνα 1992.

Arrow
Arrow
Slider