Επίσκεψη – Ξενάγηση στον Κεραμεικό

Επίσκεψη – Ξενάγηση στον Κεραμεικό

Επίσκεψη – Ξενάγηση στον Κεραμεικό

Κείμενο – Φωτογραφίες:  Χρήστου Θανόπουλου

Το Σάββατο 18 Μαΐου 2019, 37 μέλη και φίλοι του Συνδέσμου Συριανών, ξεναγήθηκαν στον αρχαιολογικό χώρο και το μουσείο του Κεραμεικού, από την ευγενώς προσφερθείσα συμπατριώτισσα αρχαιολόγο – ιστορικό κ. Γλυνού – Βαμβακοπούλου Ευαγγελινή. Ο αρχαιολογικός χώρος ήταν καταπράσινος και οι όχθες του Ηριδανού γεμάτες παπαρούνες και αγριολούλουδα.

Τον Κεραμεικό διασχίζει ο Ηριδανός (ήριων σημαίνει τάφος) ο ποταμός – χείμαρρος που πήγαζε από τον Υμηττό και κατέληγε στον Κηφισό ποταμό. Το έδαφος είναι ελώδες, ακατάλληλο για κατοίκηση, όμως ιδανικό για τη λειτουργία κεραμικών εργαστηρίων. Οι πρώτοι τάφοι στις όχθες του Ηριδανού, περί το 1900 π.Χ. προέρχονταν από κοντινούς οικισμούς.

Μετά τους μηδικούς πολέμους, η κατασκευή του Θεμιστόκλειου τείχους (378 π.Χ.) χώρισε τον κεραμικό σε Έσω και Έξω. Στον οχυρωματικό περίβολο της Αθήνας, που επισκευάστηκε αρκετές φορές έως τα χρόνια του Ιουστινιανού (550 μ.Χ.), δημιουργήθηκαν στην περιοχή του Κεραμεικού, δύο πύλες με τέσσερις πύργους η κάθε μία, το Δίπυλο και η Ιερά πύλη. Από το Δίπυλο ξεκινούσε η οδός προς την Ακαδήμεια, μήκους 1,5 χλμ. Ήταν η κύρια είσοδος στην Αθήνα για όσους έρχονταν από Πελοπόννησο ή Πειραιά (από οδό εκτός των Μακρών Τειχών) ή την υπόλοιπη Ελλάδα. Διέθετε κρήνη για να ξεδιψάσουν και να πλυθούν  οι ταξιδιώτες. Ο εξωτερικός χώρος ανάμεσα στους τέσσερις πύργους του Διπύλου, ήταν παγίδα θανάτου για τους εχθρούς, αλλά και χώρος εμπορίου, εκεί σύχναζαν εταίρες, κλ.π..

Από την Ιερά πύλη ξεκινούσε η Ιερά Οδός, μήκους 21 χλμ. που κατέληγε στην Ελευσίνα και την ακολουθούσε η πομπή των Ελευσίνιων Μυστηρίων. Κάτω από το ένα άνοιγμα της Ιεράς πύλης, πορεύεται ο εγκιβωτισμένος από την ρωμαϊκή εποχή, Ηριδανός. Ανάμεσα στην Ιερά Πύλη και το Δίπυλο υπήρχε το οικοδόμημα του Πομπείου, όπου στην περίστυλη αυλή του γινόταν η προετοιμασία της πομπής των Παναθηναίων και στα γύρω δωμάτια, η σίτιση των αρχόντων στη διάρκεια της γιορτής. Στην οδό προς την Ακαδήμεια βρισκόταν το «Δημόσιο Σήμα», χώρος ταφής των πεσόντων Αθηναίων στους πολέμους και των επιφανών ανδρών, όπως οι: Περικλής, Κλεισθένης, Θρασύβουλος, κ.ά.

Η Οδός των τάφων ξεκινούσε από την αρχή της Ιεράς Οδού και πορευόταν ανάμεσα σε τάφους επιφανών οικογενειών και προσώπων, με λαμπρά επιτύμβια μνημεία, όπως του Διονυσίου από τον Κολυττό, της Δημητρίας και Παφίλης, των Ηρακλειωτών Αγάθωνος και Σωσικλέους, κ.ά. Την χρήση των πολυτελών επιτύμβιων μνημείων διέκοψε  η απαγορευτική διάταξη του Δημητρίου Φαληρέως ( 317 π.Χ.).

Μετά την ξενάγηση στον πολύ όμορφο και μοναδικό αρχαιολογικό χώρο επισκεφτήκαμε το μουσείο. Θαυμάσαμε από κοντά τα εξαιρετικά ανάγλυφα επιτύμβια μνημεία, των οποίων αντίγραφα βρίσκονται στον εξωτερικό χώρο. Στην πρώτη αίθουσα του Μουσείου εκτίθενται όλοι οι τύποι των αττικών επιτύμβιων μνημείων, από τις απλές ακόσμητες στήλες και τις σφίγγες της αρχαϊκής εποχής μέχρι τα πολύ γνωστά ανάγλυφα του 4ου αιώνα, όπως του Δεξίλεω και της Αμφαρέτης. Εκεί εκτίθεται και ο περίφημος κούρος που έφερε στο φως η ανασκαφή του 2002. Στο αίθριο κυριαρχεί ο θαυμαστός ταύρος του Διονυσίου. Στις υπόλοιπες αίθουσες εκτίθενται κατά χρονολογική σειρά τα επιτύμβια αγγεία των προγεωμετρικών (1000–900 π.Χ.) και γεωμετρικών χρόνων (900–700 π.Χ.), καθώς και τα κτερίσματα από το εσωτερικό των τάφων του νεκροταφείου, που χρησιμοποιήθηκε μέχρι τα ρωμαϊκά χρόνια. Ξετυλίγεται όλη η εξέλιξη της ελληνικής αγγειοπλαστικής από την μυκηναϊκή εποχή, γεωμετρική, ανατολίζουσα, τον μελανόμορφο ρυθμό της Κορινθιακής αγγειοπλαστικής του 6ου π.Χ. αι. έως τον ερυθρόμορφο της Αττικής του 5ου αι., τις νεκρικές λευκές λεκύθους κ.λπ.. Ο αρχαιολογικός χώρος του Κεραμεικού έγινε γνωστός κατά την διάνοιξη της οδού Πειραιώς (1861). Συστηματικές ανασκαφές άρχισε η Ελληνική Αρχαιολογική Εταιρεία, με διευθυντή τον Στ. Κουμανούδη και από το 1913, την αποκλειστική ευθύνη των ανασκαφών ανέλαβε το Γερμανικό Αρχαιολογικό Ινστιτούτο. Με χρήματα Γερμανών ευεργετών κτίσθηκε το μουσείο (1937) και επεκτάθηκε στην δεκαετία του ’60.

Η κ. Γλυνού συνάρπασε το ακροατήριό της, για ακόμα μία φορά. Την ευχαριστούμε θερμά. Ραντεβού τον Αύγουστο στην αγαπημένη μας Σύρο για την καθιερωμένη συνεστίαση μας.

Βιβλιογραφία

Φωκά Ιωάννα, Βαλαβάνης Πάνος, Περίπατοι στην Αθήνα και την Αττική, Τόποι – θεοί – μνημεία, εκδόσεις Κέδρος, Αθήνα 1994.

Knigge Ursula, Ο Κεραμεικός της Αθήνας, Ιστορία – Μνημεία – Ανασκαφές, Deutsches Archaeologisches Institut Athen, εκδόσεις Κρήνη, Αθήνα 1990.

Arrow
Arrow
Slider