Μέγαρο Δεληγιώργη

MEΓΑΡΟ ΔΕΛΗΓΙΩΡΓΗ

Κείμενο – Φωτογραφίες:  Χρήστου Θανόπουλου

Το Μέγαρο Δεληγιώργη βρίσκεται στην οδό Κανάρη 1, με προσόψεις και επί των οδών Ακαδημίας και Πινδάρου, όψιμο νεοκλασικό (εκλεκτικιστικού ρυθμού με νεοκλασικά και αναγεννησιακά στοιχεία).

Ένα από τα πρώιμα έργα του Έρνστ Τσίλλερ (1837–1923), δείγμα πολυτελούς μεγαλοαστικής κατοικίας, τριώροφο (ισόγειο, 1ος, 2ος όροφος), με εμβαδόν 1.160 μ2. Το 1882 ο Τσίλλερ εκπονεί «ΣΧΕΔΙΟΝ ΟΙΚΙΑΣ ΤΟΥ ΚΥΡΙΟΥ ΛΕΩΝΙΔΑ ΔΕΛΗΓΙΩΡΓΗ» σύμφωνα με τον τύπο ιδιωτικής αστικής «οικίας – μεγάρου», όπου το ισόγειο διαμορφώνεται σε βοηθητικούς χώρους της κατοικίας (σήμερα με καταστήματα επί της οδού Ακαδημίας). Έτος κατασκευής εικάζεται το 1890.

Η είσοδος (επί της οδού Κανάρη) είναι μνημειακή, με μαρμάρινη σκάλα, υπερυψωμένο πρόπυλο, με θόλο, τοξωτά ανοίγματα (αναγεννησιακό στοιχείο ή κατ’ άλλους Art Nouveau). Τα ανοίγματα του 1ου ορόφου είναι τοξωτά (αναγεννησιακή επίδραση), ενώ του 2ου ορόφου φέρουν νεοκλασικά υπέρθυρα με παραστάδες. Στον 1ο όροφο σε κάθε δωμάτιο υπάρχει μαρμάρινο τζάκι και πάτωμα μαρκετερί. Δεξιά από τον προθάλαμο του 1ου ορόφου, ο χώρος με το βαρύ τζάκι και το ξυλόγλυπτο ταβάνι θυμίζει πρωθυπουργική κατοικία. Εντυπωσιακές οροφογραφίες στολίζουν όλα τα δωμάτια. Η οικογένεια Δεληγιώργη, (απόγονοι αγωνιστή του 1821), από το Μεσολόγγι μετεγκαταστάθηκε στην Αθήνα.

Ο Λεωνίδας Δεληγιώργης (1839 Μεσολόγγι – 1928 Αθήνα) υπήρξε πολιτικός, δικηγόρος, δημοσιογράφος, μέτοχος μεταλλείων Λαυρίου, νεώτερος αδελφός του πολιτικού και νομικού Επαμεινώνδα Δεληγιώργη (1829 Τρίπολη – 1879 Αθήνα), πρωτοεκλεγέντος βουλευτή το 1859, εμπνευστή αντιοθωνικών – αντιμοναρχικών στάσεων (1860, 1861), αρχηγού Κόμματος Φιλελευθέρων, δύο φορές Πρωθυπουργού και τρεις φορές υπουργού μέχρι το 1877.

Ο Λεωνίδας Δεληγιώργης διετέλεσε διευθυντής της εβδομαδιαίας εφημερίδας «Εφημερίς των Συζητήσεων», η οποία υποστήριζε το κόμμα του αδελφού του. Μετά το θάνατο του Επαμεινώνδα (1879), ο Λεωνίδας Δεληγιώργης εξελέγη βουλευτής Μεσολογγίου οκτώ φορές συνολικά (πρώτη φορά 20-12-1881), μέχρι την Α΄Αναθεωρητική Βουλή (1910). Επί κυβερνήσεως Θ. Δηλιγιάννη έγινε Υπουργός Εξωτερικών (1890–1892). Παντρεύτηκε την Θεανώ Ζωγράφου και απέκτησαν τρία παιδιά, τη Σοφία (1885), τη Δώρα (1887) και τον Αλέξανδρο (1889). Η κυριότητα των δύο οικοπέδων επί των οδών Πινδάρου, Ακαδημίας και Κανάρη, περιήλθε στη Θεανώ (20-10-1881), κάτοικο Παρισίων. Μετά το θάνατο του Λεωνίδα, το μέγαρο κατοικήθηκε από τον Αλέξανδρο, ενώ η Σοφία έζησε μέχρι το θάνατό της (13-7-1939) στον διώροφο οικίσκο – παράρτημα του πατρικού στην Πινδάρου, όπου προ ενός έτους είχε ήδη μετακομίσει ο Αλέξανδρος, λόγω χρεών-κατάσχεσης μεριδίου του. Τρεισήμισι μήνες αργότερα το σύνολο της ιδιοκτησίας Δεληγιώργη (οικόπεδα και δύο οικίες), πουλήθηκε λόγω οικονομικών προβλημάτων από τους Αλέξανδρο, Δώρα στο Μετοχικό Ταμείο Πολιτικών Υπαλλήλων (ΜΤΠΥ), το οποίο είχε ιδρυθεί από τον πρόεδρο του Ελεγκτικού Συνεδρίου Δ. Λεβίδη. Έκτοτε το ισόγειο επί της οδού Ακαδημίας διατήρησε την εμπορική του χρήση (καταστήματα). Το μέγαρο άλλαξε πολλούς ενοίκους.

Ξενώνας Γερμανών στρατιωτών (επί κατοχής), Αγγλοελληνική Υπηρεσία (1946–1950), Πειραματικό Θέατρο Μαριέττας Ριάλδη αρχές 1960 (2ος όροφος), Ταινιοθήκη της Ελλάδος (1964–2003). Το κτίριο χαρακτηρίστηκε ως «Οίκημα χρήζον ειδικής κρατικής προστασίας». Κρίθηκε διατηρητέο από το ΥΠΠΟ, αποκαταστάθηκαν οι όψεις (1980) και ο περιβάλλων χώρος. Φωτιά προκάλεσε μεγάλες καταστροφές (1996) και παρέμεινε για χρόνια κλειστό. Η σημερινή μορφή των δύο ανεξάρτητων κτιρίων οφείλεται σε συντονισμένη επιχείρηση αποκατάστασης (1999–2002) υπό την επιστασία του ΥΠΠΟ. Μελετήθηκαν και συντηρήθηκαν οι τοιχογραφίες, οροφογραφίες από την ομάδα ΑΕΙΝΑΕΣ. Η τελική ανακαίνιση έγινε το 2009 υπό την επίβλεψη του ΜΤΠΥ, από τα μελετητικά γραφεία Κάιγερ – Μήτσιου – Αρβανιτάκη – Πολίτη – Σαχανίδη.

Ακολούθησε μίσθωση από την γκαλερί της Νέας Υόρκης Allouche Benias, της οποίας αποτελεί ευρωπαϊκό παράρτημα. Η διεθνούς φήμης γκαλερί είναι δημιούργημα του 62χρονου, γαλλικής καταγωγής, Eric Allouche και του 34χρονου συνεργάτη του, επιμελητή, art-dealer και συλλέκτη Ελληνοαμερικανού George Benias. Άνοιξε τις πόρτες του τον Ιούλιο 2012, για να δημιουργηθεί ένας νέος πολιτιστικός και εκθεσιακός χώρος, με συμμετοχές Ελλήνων και διεθνώς καταξιωμένων καλλιτεχνών από τον κόσμο της σύγχρονης τέχνης. Στις αίθουσες του Μεγάρου Δεληγιώργη οι πολύχρωμοι μοντέρνοι πίνακες συνδιαλέγονται με τις παλιές τοιχογραφίες – οροφογραφίες, σε μία συνύπαρξη νέου – παλιού. Έχουν φιλοξενηθεί καλλιτέχνες, όπως οι: Donald Baechler, Les Rogers, Michael Dotson, Susumi Kamijo, Vassilis H, Στέλιος Φαϊτάκης, Διονύσης Καβαλλιεράτος, Zio Ziegler, κ.ά.

Η είσοδος είναι ελεύθερη. Όποτε βρεθείτε στο κέντρο της Αθήνας, επισκεφτείτε το Μέγαρο Δεληγιώργη για να θαυμάσετε έργα πρωτοποριακών σύγχρονων καλλιτεχνών, αλλά και το ίδιο το κτίριο που αποτελεί ένα στολίδι του αθηναϊκού αστικού τοπίου.

Βιβλιογραφία

Ενημερωτικά Φυλλάδια επισκεπτών της Allouche Benias gallery.

https://el.wikipedia.org/wiki/ Μέγαρο Δεληγιώργη.

www.eie.gr/archaelogical/gr/arxeiomore.aspx?id=80 Αρχείο Νεότερων Μνημείων – Μέγαρο Δεληγιώργη.

https://www.in.gr>AlloucheBeniasGallery: πως η παγκόσμιας φήμης γκαλερί δημιούργησε τη νέα στέγη της στην Αθήνα.

Ντάκουλα Έλενα, Σύγχρονη Τέχνη στο Νεοκλασικό Μέγαρο Δεληγιώργη / Athens Voice.

https://www.athensvoice.gr/culture/arts/490792-sygchroni-tehni-sto-neoklasiko-megaro-delig

Arrow
Arrow
Slider