Νυχτερινά Σκαλαθύρματα

Aπό το Syrosagenda

Νυχτερινά Σκαλαθύρματα:

Το Συριανό Ημερολόγιο (1856-1860)

του Μακεδόνα εκπαιδευτικού Χρ. Ευαγγελίδη

Κυκλοφόρησε πρόσφατα το συλλογικό έργο «Νυχτερινά Σκαλαθύρματα: Το συριανό ημερολόγιο (1856-1860) του Μακεδόνα εκπαιδευτικού Χρ. Ευαγγελίδη» των Αντωνίου Λ. Σμυρναίου, Μιχαήλας Καραμπίνη – Ιατρού και Σμάτης Γεμενετζή – Μαλαθούνη,  όπως διαβάζουμε μεταξύ άλλων στον πρόλογο του βιβλίου:

Το ανά χείρας βιβλίο περιλαμβάνει τα γραπτά που βρίσκονται σε ένα μεγάλο σταχωμένο τετράδιο, το οποίο έχει διασωθεί στην Houghton Library του Πανεπιστημίου του Harvard (Ms Gr. 14 Ρ*). Το τετράδιο αποτελείται από 117 σελίδες και κάθε σελίδα έχει 33 αράδες. Μέσα σε αυτό το τετράδιο υπάρχουν αρχικά τα αντίγραφα 15 επιστολών του Ευαγγελίδη προς φίλους του και πρώην μαθητές του (όπως τον Εμμ. Ροΐδη) από τις 15 Ιανουαρίου 1856 έως τις 9 Φεβρουαρίου 1856. Σε μερικές επίσης σελίδες καταγράφονται λογαριασμοί, ένα «πιστοποιητικό γεννήσεως» μιας από τις κόρες του, η απόδειξη της επίσκεψης ενός γιατρού, μερικά λυτά φύλλα που έχουν να κάνουν με υπολογισμούς για τη διάνοιξη του Ισθμού της Κορίνθου που έχουν γίνει από άλλο χέρι και πολύ αργότερα, αλλά επειδή προέρχονται από άγνωστο χέρι, όχι του Χρήστου Ευαγγελίδη, δεν περιλαμβάνονται σε αυτή την έκδοση. Ακόμη, υπάρχει μια επιστολή, με ημερομηνία 4 Νοεμβρίου 1924, του Στέφανου Π. Λαδά, βιβλιοθηκάριου της Νομικής Σχολής του Πανεπιστημίου Harvard προς την Miss Whitehead, που ανακάλυψε εκείνη την εποχή ανάμεσα στα βιβλία του Πανεπιστημίου το ημερολόγιο και επειδή δεν γνώριζε ελληνικά ζήτησε από τον Λαδά να της το διαβάσει και να το αξιολογήσει. Τέλος, το κυρίως σώμα του τετραδίου περιλαμβάνει ημερολογιακές εγγραφές από τη 13η Σεπτεμβρίου 1859 έως την 11η Οκτωβρίου 1860. Στην αρχή οι εγγραφές εμφανίζονται στα αγγλικά, ενώ από τη 15η Οκτωβρίου 1859 συνεχίζονται στα ελληνικά. Οι ημερήσιες εγγραφές, είτε στα αγγλικά είτε στα ελληνικά, δεν ξεπερνούν τη μία σελίδα, τις περισσότερες φορές πιάνουν μισή με ένα τέταρτο της σελίδας, ενώ προς το τέλος του ημερολογίου εμφανίζεται μόνο η ημερομηνία της εγγραφής και μια ή δύο αράδες που συνήθως αναφέρονται στον καιρό.
Παρουσίαση

Ο Χρήστος Ευαγγελίδης (1815-1881), ιδρυτής και διευθυντής του περίφημου «Ελληνικού Λυκείου» της Ερμούπολης, ήταν δάσκαλος του Εμμανουήλ Ροΐδη και του Δημητρίου Βικέλα, καθώς και πολλών άλλων Ελλήνων, οι οποίοι έπαιξαν σημαντικό ρόλο στην ελληνική κοινωνία του 19ου αιώνα στον εμπορικό και πνευματικό τομέα. Το βιβλίο περιλαμβάνει τα αντίγραφα 15 επιστολών του Ευαγγελίδη, τις οποίες είχε στείλει σε φίλους του και πρώην μαθητές του το 1856, καθώς και το ημερολόγιό του με καταγραφές από τη 13η Σεπτεμβρίου 1859 έως και τη 15η Οκτωβρίου 1859. Βρέθηκαν σε ένα μεγάλο σταχωμένο τετράδιο στην Houghton Library του Πανεπιστημίου του Harvard και παρουσιάζονται εδώ υπομνηματισμένα, παρουσιάζοντας εξαιρετικό ενδιαφέρον, καθώς μας περιγράφουν τη ζωή σε ένα γοργά αναπτυσσόμενο κέντρο του νέου ελληνικού κράτους, την οικονομική του ουσιαστικά πρωτεύουσα, λίγες δεκαετίες μετά την Επανάσταση του 1821. Δείχνουν πώς αναπτύσσεται η κοινωνία και πώς δημιουργείται η βιομηχανία και η ναυτιλία. Μας περιγράφουν τις διασκεδάσεις στην Ερμούπολη, με τις βεγγέρες σε φιλικά σπίτια, τις θεατρικές παραστάσεις, τις αποκριάτικες διασκεδάσεις, αλλά και τις ομιλίες στις λέσχες της πόλης. Παραθέτουν και ενδιαφέρουσες μετεωρολογικές πληροφορίες, αφού σχεδόν καθημερινά αναφέρονται στον καιρό, στη γνωστή ξηρασία του νησιού και στις αιφνίδιες, έντονες βροxoπτώσεις. Αλλά κυρίως στο ημερολόγιο βλέπουμε τη ζωή ενός ανθρώπου, όπως ο ίδιος την περιγράφει μέρα με τη μέρα. Παρακολουθούμε τις θρησκευτικές του αγωνίες, την παιδαγωγική του φιλοσοφία, την ανατροφή των παιδιών του, τα πολιτικά γεγονότα της εποχής, τους επισκέπτες του στη Σύρο, τον πονόδοντo του και πώς τον θεραπεύει τις γεννήσεις, τις κηδείες, τους γάμους, τους αρραβώνες και τις βαφτίσεις που λαμβάνουν χώρα στο περιβάλλον του. Παρατηρούμε επίσης τις αντιφάσεις του, από τη μια να θέλει να μάθει τη λαϊκή γλώσσα και από την άλλη να καταδικάζει τη δημοτική, επιθυμώντας να προσκολληθεί στην καθαρεύουσα. Να δηλώνει ότι είναι δημοκράτης, αλλά να υποστηρίζει τη βασιλεία του Όθωνα, αναγνωρίζοντας όμως και τα πολιτικά του λάθη. Να βρίσκεται ανάμεσα σε δυο θρησκευτικούς κόσμους, τον προτεσταντικό με τον οποίο ανατράφηκε και τον ορθόδοξο μέσα στον οποίο ζούσε. Να ελπίζει στην ένωση των Εκκλησιών, αλλά παράλληλα να καταδικάζει τον παπισμό. Να αναθυμάται προσωπικά του περιστατικά, αλλά και ιστορικά γεγονότα, όπως τα έζησε ο ίδιος ή του τα διηγήθηκαν, δίνοντας άλλη χροιά από αυτήν που η επίσημη ιστορία αργότερα μυθοποίησε ή ξέχασε τελείως. – (Από την παρουσίαση στο οπισθόφυλλο του βιβλίου)

Περιεχόμενα

Πρόλογος
1. Απόπειρα βιογραφίας του Χρ. Ευαγγελίδη
1.1. Το διδακτικό έργο του Ευαγγελίδη
1.2. Οι δημοσιεύσεις του Ευαγγελίδη
1.3. Τα ημερολόγια
2. Η θρησκευτική, εθνική και εκπαιδευτική διάσταση τη ς προσωπικότητας του Χρ. Ευαγγελίδη

ΤΟ ΣΥΡΙΑΝΟ ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ (1856-1860) ΤΟΥ ΧΡΗΣΤΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΔΗ
Εκδοτικό υπόμνημα χειρογράφου
Α. Οι επιστολές (11 Ιανουαρίου 1856 μέχρι 9 Φεβρουαρίου 1856)
Β. Αγγλικό τμήμα (13 Σεπτεμβρίου 1859 μέχρι 13 Οκτωβρίου 1859)
Γ. Ελληνικό τμήμα (14 Οκτωβρίου 1859 μέχρι 11 Οκτωβρίου 1860)
Βιβλιογραφία
Κείμενα του Χρήστου Ευαγγελίδη
Εφημερίδες – Περιοδικά
Summary
Ευρετήριο ονομάτων και τόπων.
INDEX