Παρακολούθηση θεατρικής παράστασης

Παρακολούθηση θεατρικής παράστασης

Παρακολούθηση της θεατρικής παράστασης

«Το Τίμημα» στο θέατρο Ιλίσια

Κείμενο – φωτογραφίες από τον κ. Χρήστο Θανόπουλο

«Το δύσκολο δεν είναι να μην πιστεύεις σε τίποτα,

το δύσκολο είναι να πιστεύεις σε κάτι.

Κι αν δεν μπορείς να το κάνεις αυτό …

… τότε έχεις πεθάνει»

Την Τετάρτη 31 Οκτωβρίου 2018, 74 μέλη και φίλοι του Συνδέσμου Συριανών είχαν την ευκαιρία να παρακολουθήσουν την θεατρική παράσταση «Το Τίμημα», στο θέατρο Ιλίσια. Το έργο έγραψε ο Άρθουρ Μίλλερ (1967).

Ο Άρθουρ Άσερ Μίλλερ (1915–2005), Πολωνοαμερικανός, συγκαταλέγεται στους τρεις κορυφαίους αμερικανούς θεατρικούς συγγραφείς του 20ου αιώνα, μαζί με τον Τέννεσι Ουΐλλιαμς και τον Ευγένιο Ο’ Νηλ. Τα έργα του, κοινωνικά δράματα, ασκούν κριτική στους αμερικανούς και το «αμερικανικό όνειρο». Ο πατέρας του Ισίδωρος Μίλλερ, ιδιοκτήτης βιοτεχνίας και καταστήματος γυναικείων ενδυμάτων, καταστράφηκε οικονομικά στο Κραχ του 1929. Ανίκανος να συντηρήσει την οικογένειά του (σύζυγο, δύο γιούς και μία κόρη), μένει καθιστός συνεχώς σε μία πολυθρόνα και κοιτάζει το κενό. Ο δεκατετράχρονος τότε Άρθουρ, είδε τον κόσμο του να καταρρέει. Ο αδελφός του εγκαταλείπει το πανεπιστήμιο για να βοηθήσει τους γονείς. Ο Άρθουρ κάνει διάφορες δουλειές και το 1935 εισάγεται στη Σχολή Δημοσιογραφίας του Πανεπιστημίου του Μίσιγκαν. Ξεκινά να γράφει τα πρώτα του θεατρικά έργα. Λόγω παλαιού τραύματος δεν στρατεύεται κατά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, συνεργάζεται όμως με τα ραδιοφωνικά δίκτυα NBC και CBS. Τα σημαντικότερα θεατρικά του έργα είναι: «Ήταν όλα τους παιδιά μου» (1947), «Ο θάνατος του εμποράκου» (1949) και το διασκευασμένο έργο του Ίψεν «Ο εχθρός του λαού» (1950). Απέσπασε πολλά βραβεία, ανάμεσά τους και το βραβείο Πούλιτζερ. «Ο θάνατος του εμποράκου» είναι ίσως το καλύτερό του έργο. Του έφερε καταξίωση και θεωρείται σημείο αναφοράς στο θέατρο του 20ου αιώνα. Ενστερνίστηκε τις ιδέες της αριστεράς και απέκτησε συνείδηση εβραϊκής ταυτότητας. Υπήρξε θύμα του Μακαρθισμού. Παντρεύτηκε τρεις φορές (1940, 1951, 1962). Η δεύτερη σύζυγός του ήταν η διάσημη ηθοποιός Μέριλιν Μονρόε, με την οποίαν έμειναν μαζί δέκα χρόνια. Αρθρογραφούσε για το Βιετνάμ, την Παλαιστίνη – Ισραήλ και το Ιράκ. Ανακηρύχθηκε επίτιμος καθηγητής του Πανεπιστημίου Μίσιγκαν.

«Το Τίμημα» είναι γεμάτο αυτοβιογραφικά στοιχεία. Είναι το μοναδικό που σκηνοθέτησε και ο ίδιος. Πολλές παραστάσεις του έργου έχουν ανεβεί παγκοσμίως, με πιο πρόσφατη αυτήν του Μπροντγουέϊ, με πρωταγωνιστή τον Ντάνι Ντεβίτο. Στο θέατρο Ιλίσια ο μοναδικός Γιώργος Μιχαλόπουλος τραβάει όλα τα βλέμματα στο ρόλο του ρωσοεβραίου παλαιοπώλη Γκρέγκορι Σάλομον. Οι Γεράσιμος Σκιαδαρέσης (Βίκτωρ) και Χρήστος Σαπουντζής (Γουόλτερ) ενσαρκώνουν τα δύο αδέλφια, ενώ η Ρένια Λουϊζίδου παίζει τον ρόλο της συζύγου του Βίκτωρα. Η σκηνοθετική ματιά της Ιωάννας Μιχαλακοπούλου σε συνδυασμό με τα σκηνικά του Γ. Μουρίκη, τα κοστούμια της Π. Κοκορού  και τους φωτισμούς του Ν. Βλασσόπουλου ακολουθούν μάλλον την πεπατημένη,  κυριαρχεί όμως ένας μοντέρνος αέρας στο άχαρο περιβάλλον του γεμάτου βαριά, παλιά έπιπλα, διαμερίσματος.

Ο Γουόλτερ συναντά τον αδελφό του Βίκτωρα και την σύζυγό του ύστερα από 30 χρόνια, στο πατρικό τους σπίτι, ένα παλιό διαμέρισμα στη Νέα Υόρκη. Προηγήθηκε ο θάνατος του πατέρα. Αφορμή της συνάντησης είναι το ξεπούλημα των οικογενειακών επίπλων, που στοιβάχτηκαν εκεί όλα αυτά τα χρόνια.

Ο Βίκτωρ προσκαλεί τον παμπόνηρο γέρο παλαιοπώλη για να εκτιμήσει τα έπιπλα. Ο τελευταίος εκπροσωπεί τον υλιστικό κόσμο, δηλώνοντας ότι πέρα από την αξία των πραγμάτων, οικονομική – συναισθηματική, εν τέλει όλα πουλιούνται και όλα αγοράζονται. Άλλωστε από την στιγμή που έχει πεθάνει κάποιος,  μικρή αξία έχουν τα αντικείμενα. Ο Σάλομον δίνει μία νότα φιλοσοφικής και χιουμοριστικής διάθεσης, κινώντας τα νήματα της δράσης.

Η συνάντηση των δύο αδελφών στρέφεται γύρω από το χρέος (ηθικό και οικονομικό), το χρήμα και τον χρόνο. Ο αλτρουϊστής Βίκτωρ εκπροσωπεί τον κόσμο του ιδεαλισμού. Μετά την οικονομική καταστροφή του πατέρα το 1929, εγκατέλειψε το πανεπιστήμιο, την ιατρική και τα όνειρά του, για να φροντίσει τον πατέρα. Βρήκε γρήγορη και σίγουρη διέξοδο στο μισθό του αστυνομικού, παντρεύτηκε, είχε μονίμως οικονομικές δυσκολίες, αλλά στήριζε πάντα τον πατέρα. Οι εκκλήσεις του προς τον Γουόλτερ για οικονομική στήριξη της οικογένειας έπεφταν στο κενό. Η σύζυγός του έζησε κοντά του μια μίζερη μικροαστική ζωή, ελπίζοντας όλα αυτά τα χρόνια ότι κάτι μπορεί να αλλάξει, ότι κάποια στιγμή θα μπορούσαν να εκπληρωθούν τα όνειρα του ζεύγους για επαγγελματική ανέλιξη και κοινωνική καταξίωση.

Ο «πετυχημένος» Γουόλτερ είναι εκπρόσωπος του κυνισμού, της ανάγκης αυτοπραγμάτωσης, τον στοιχειώνουν όμως οι τύψεις. Άφησε στη μοίρα του το πατρικό σπίτι, ολοκλήρωσε τις σπουδές του στην ιατρική, έκανε λαμπρή σταδιοδρομία ως χειρουργός, απέκτησε τρεις κλινικές, μέχρι που έπαθε νευρικό κλονισμό πριν τρία χρόνια. Είχε προειδοποιήσει τον Βίκτωρα ότι ο πατέρας τους κρατούσε κρυφά ένα γερό κομπόδεμα.

Έφτασε το πλήρωμα του χρόνου για το ξεκαθάρισμα των λογαριασμών, μεταξύ τους, με τον χρόνο και με τον εαυτό τους. Οι μοιραίες αποφάσεις του παρελθόντος επηρεάζουν μέχρι σήμερα τη ζωή τους. Έχουν πληρώσει ήδη το τίμημα γι’ αυτό. Ίσως ο ιδεαλισμός υποκρύπτει δειλία, το βόλεμα σε μιά αποτελματωμένη καθημερινότητα. Μήπως ο εγωκεντρισμός είναι απαραίτητο συστατικό της εξέλιξης; Σκάβοντας στα ενδότερα της μνήμης έρχονται αντιμέτωποι με λάθη, παραλείψεις, αυταπάτες. Το απωθημένο επιστρέφει και διεκδικεί το τίμημα που του αναλογεί. Θα έχουν το θάρρος να αρνηθούν τα βολικά ψέματα που τους παρουσιάζουν ως θύτες ή θύματα, να αναλάβουν τις ευθύνες τους, να αποδεχτούν αξιοπρεπώς την ήττα και να προχωρήσουν, συμφιλιωμένοι μεταξύ τους και με το αβάσταχτο βάρος των επιλογών τους;

Η συνάντηση των δύο αδελφών, παρά τις προσπάθειες συνδιαλλαγής και επανόρθωσης εκ μέρους του Γουόλτερ, θα είναι συγκρουσιακή και τελικά αποβαίνει άκαρπη. Αποφασίζουν ότι δεν χρειάζεται οι πορείες τους να διασταυρωθούν ξανά και ολοκληρώνεται η τυπική πώληση των επίπλων στον παλαιοπώλη, έναντι συμβολικού ποσού. Ο καθένας τραβάει το δρόμο του.

Οι διάλογοι του Άρθουρ Μίλλερ δεν είναι τόσο δυνατοί και πειστικοί, όσο θα περίμενε κανείς. Ειδικά το πρώτο μέρος είναι φλύαρο έως αδιάφορο. Το ενδιαφέρον κορυφώνεται στο «θερμό» δεύτερο μέρος της παράστασης. Ο Γ. Σκιαδαρέσης ερμηνεύει με άνεση τον «λαϊκό» Βίκτωρα. Δικαίως ο Χ. Σαπουντζής ως «πετυχημένος» έχει αποστασιοποιημένο και διαφοροποιημένο ύφος. Η Ρ. Λουϊζίδου κινείται αξιοπρεπώς, αλλά δεν ξεφεύγει από τις στομφώδεις εκρήξεις. Ίσως δεν κατάφεραν οι τρεις ταλαντούχοι ηθοποιοί να εμβαθύνουν στους χαρακτήρες των ηρώων τους. Ο Γ. Μιχαλακόπουλος διακρίνεται από θεατρικότητα, ευφυΐα, υποβόσκουσα τρέλα, ευθυμία. Είναι εμφανής η οργανική του σύνδεση με το σύνολο. Μικρή χρονικά η συμμετοχή του στο δεύτερο μέρος.

Η παράσταση είναι ούτως ή άλλως πολύ ενδιαφέρουσα, πράγμα που φαίνεται από την μαζική προσέλευση του κοινού και στον δεύτερο χρόνο  των παραστάσεων.

Βιβλιογραφία

https://elwikipedia.org/ Άρθουρ Μίλλερ

Αρκουμανέα Λουΐζα, «Το Τίμημα» του Άρθουρ Μίλλερ: Κριτική από την Λουΐζα Αρκουμανέα, Lifo, Νοέμβριος 2017.

Καράογλου Τώνια, «Το Τίμημα», Κριτική, Αθηνόραμα, Οκτώβριος 2018.

Arrow
Arrow
Slider