Σύρος….το διαμάντι των Κυκλάδων!

Σύρος….το διαμάντι των Κυκλάδων!

Από την κ. Μαρία Ρώτα

“Η Σύρος είναι ένα από τα ωραιότερα και γραφικότερα νησιά του Αιγαίου. Μια βόλτα στους δρόμους και στις πλατείες του νησιού, τις οποίες κυριολεκτικά στολίζουν τα υπέροχα νεοκλασικά σπίτια αρκεί για να σας κλέψει την καρδιά και για να διαπιστώσετε πως η παλιά αρχοντιά και η φινέτσα είναι ακόμα αποτυπωμένη σε κάθε γωνιά του νησιού.

Σύρος είναι η αρχόντισσα των Κυκλάδων…”

 Είναι λίγες λέξεις από γραπτό κείμενο δημοσιογράφου που επισκέφθηκε για πρώτη φορά το νησί μας για λίγες μέρες και έγραψε ένα πολύ ωραίο και εντυπωσιακό κείμενο για τις δυο πανέμορφες πόλεις του νησιού μας, την Ερμούπολη και την Άνω Σύρο. Ασχολήθηκε ιδιαίτερα με την ιστορία και των…  “δυο μοναδικών πόλεων της Ελλάδος” όπως τις αναφέρει.

Σύρος δεν είναι μόνο δυο πόλεις της. Δεν είναι μόνο η Ερμούπολη (η πανέμορφη και αρχοντική πρωτεύουσα των Κυκλάδων) και η Άνω Σύρος η μεσαιωνική πολιτεία σκαρφαλωμένη στο λόφο. Σύρος είναι και οι εξοχές και τα χωριά απλωμένα στους ελάχιστους κάμπους ή σκορπισμένα στους λόφους.

Και παντού… Αλμύρα και φως! Αυτή είναι η ατμόσφαιρα των νησιών. Μια ατμόσφαιρα που μοσχοβολά αλμύρα, φύκια, θυμάρι και μέλι.

Κι η αρχιτεκτονική της Σύρου, ακόμη και στα χωριά της μοναδική. Δεν θυμίζει καθόλου τ’ άλλα Κυκλαδονήσια.

Και σ’ αυτά τα χωριά ζει ένας κόσμος ήρεμος, πολιτισμένος, γεμάτος καλοσύνη και πρόθυμος για παραγωγή.

Επάνω Μεριά: Το βόρειο μέρος. Το σκηνικό της Απάνω Μεριάς είναι λόφοι, χαράδρες, θάμνοι και μελίσσια. Η φασκομηλιά, η ρίγανη, το θυμάρι προσφέρουν εξαίσιες μυρωδιές κάθε Άνοιξη. Αγροικίες πολλές και ξωκλήσια παντού. Η ξερολιθιά σ’ όλο το μεγαλείο. Ηρεμία και φως! Πολύ φως! Σ΄αυτό το τοπίο με την κρυφή γοητεία, θαρρείς πως μιλάς με τον Θεό! Απέναντι σου η Άνδρος, η Τήνος, η Μύκονος σε κυκλώνουν και το Ιερό νησί της Δήλου που γέννησε τον Απόλλωνα, το θεό του φωτός.

Οι ειδικοί λένε πως αυτό το κομμάτι του γαλάζιου Αιγαίου έχει τη μεγαλύτερη ηλιοφάνεια σ’ όλη τη Μεσόγειο. Κάτι ήξεραν οι αρχαίοι Έλληνες που θέλησαν να γεννηθεί εδώ κοντά ο Απόλλωνας, ο Φοίβος, το φως!

Εδώ κι ο λόφος Καστρί, στην Χαλανδριανή, φιλοξενεί τα ερείπια της προϊστορικής Ακρόπολης της 3ης χιλιετίας π.Χ που είναι γνωστή για τον  θαυμάσια οχυρωμένο και πλούσιο οικισμό της. Και δίπλα η φημισμένη νεκρόπολη με τους 600 περίπου πλούσιους τάφους με τα σπουδαία κτερίσματα.

Ήρθαν στο φως το 1898 από τον αρχαιολόγο Χρ. Τσούντα.

Θαυμάστηκαν και αγαπήθηκαν από τους ειδικούς για την τέχνη και την ομορφιά τους.

Ο Κάμπος, ο Σύριγγας, ο Σα Μιχάλης, το Πλατύ Βουνί, η Κυπερούσα, ο Μύτακας είναι τα γνωστά τοπωνύμια της Απάνω Μεριάς με τα λίγα αγροτόσπιτα, τους ασπαλάθους τους κατακίτρινους, τα σχίνα και τα σκόρπια κοπάδια.

Η Νότια Σύρος….τραγουδήθηκε από τον Απανωσυριανό ρεμπέτη Μάρκο Βαμβακάρη με τη “Φραγκοσυριανή” του. “….θα σε πάρω να γυρίσω Φοίνικα, Παρακοπή, Γαλησσά και Ντελλαγκράτσια και ας μούρθει συγκοπή….”

Δαντελωτές ακτές, αμμουδιές, τόσες δα “πεδιάδες” πιο ήρεμο τοπίο στη μεριά του νησιού που βλέπει το Νοτιά. Άργησε να κατοικηθεί από τους ανθρώπους γιατί οι πειρατές εκείνα τα χρόνια γυρόφερναν τα νησιά. Καταφυγή των ανθρώπων ήταν τα τείχη και τα κάστρα.

Και όταν καθάρισε το Αιγαίο κι η πειρατεία κυνηγήθηκε κι όταν οι άνθρωποι βρήκαν τη γαλήνη και την ηρεμία τους, κατρακύλησαν στις ακτές κι έκτισαν τους παραθαλάσσιους οικισμούς στα επίνεια (στα λιμάνια).

Ποσειδωνία – Ντελλαγκράτσια: Διπλό όνομα για το πανέμορφο Συριανό θέρετρο. Ποσειδωνία το επίσημο. Τόπος λατρείας του Ποσειδώνα στην αρχαιότητα.

Ντελλαγκράτσια το επικρατέστερο, μέχρι σήμερα, από την Παναγία της Χάριτος. Madona della gracia, από την εποχή των Ενετών (είναι το μικρό εκκλησάκι πάνω στο βουνό. Μαγεύει τον επισκέπτη η ατμόσφαιρα της αρχοντιάς και του πλούτου στην Ποσειδωνία. Δεν μπορεί κανείς να πιστέψει πως αυτό το ξερονήσι κρύβει σε μια γωνιά του μια μικρή “Κηφισιά” με μοναδικής αρχιτεκτονικής αρχοντικά με εντυπωσιακό διάκοσμο, αγάλματα, μεγάλα περίτεχνα μπαλκόνια που προβάλλουν μέσα σε πευκόφυτους ανθοστολισμένους κήπους. Απαραίτητο συμπλήρωμα του οικισμού που διατήρησε την ηρεμία της αρχοντιάς, για πολλά χρόνια, ήταν η Λέσχη και το γήπεδο τένις που ήταν ίσως το παλαιότερο στην Ελλάδα.

Στο λόφο δεσπόζει η καθολική εκκλησία του Αγίου Πέτρου (1860). Λίγα χρόνια αργότερα κτίστηκε η Ορθόδοξη εκκλησία του Αγίου Ιωάννη, το θαυμάσιο μαρμαρόγλυπτο τέμπλο, έργο του Γ. Βιτάλη (1871).

Οι δυο εκκλησίες απέναντι κοιτάζονται φιλικά. Δύο δόγματα, δυο κοινωνίες αδελφωμένες.  Ο Θεός είναι ένας!

Οι Αγκαθωπές, στον όρμο της Ντελλαγκράτσιας, η αμμουδιά με τους θαλασσόκρινους ζωντανεύει κάθε καλοκαίρι. Πολλοί πιστεύουν ότι είναι η ωραιότερη πλαζ του νησιού.

Μπορεί η Ντελλαγκράτσια να κλέβει την παράσταση με τις πανέμορφες Επαύλεις, όμως δεν υπολείπεται σε ομορφιά η πευκόφυτη, Παρακοπή: με τους υψηλούς περίβολους πολλών καλαίσθητων αρχοντικών που σκαρφαλώνουν στους χαμηλούς λοφίσκους. Κρίμα που στην Παρακοπή τα πεύκα ψήλωσαν τόσο….που κρύβουν τον αριστουργηματικό δαντελωτό διάκοσμο και την αρχιτεκτονική των σπιτιών με την κλασσική φινέτσα.

Επισκοπειό: Είναι και αυτό ένα αριστοκρατικό θέρετρο. Είναι σκαρφαλωμένο πάνω σε πευκόφυτο λόφο.

Ψηλά στην κορφή ο ορθόδοξος ναός του Προφήτη Ηλία. Η θέα στο λιμάνι της Ερμούπολης μοναδική. Και δίπλα στον Ναό η Λέσχη. Απαραίτητη για την συνάντηση της κοινωνίας του Πισκοπειού, που πήρε το όνομά του από το Παλάτι του Καθολικού Επίσκοπου, ερείπιο σήμερα.

Κι ο Ναός της Παναγίας εκεί κοντά, καθολική εκκλησία, έχει ανάμεικτο ρυθμό. Είναι από τις παλαιότερες του νησιού, γύρω στον 12ο αιώνα. Είναι ένας υπέροχος ναός και διατηρείται άριστα.

Πιο κάτω, κοντά στο Παυσίλυπο, υπάρχει ακόμη το κόκκινο σπίτι, το “στοιχειωμένο σπίτι” γνωστό από τη “Μεγάλη Χίμαιρα” του Μ. Καραγάτση.

Αντίγραφο του Επισκοπειού και της Παρακοπής είναι τα Χρούσσα με τους πανέμορφους κήπους και τα πολύ καλά περιβόλια.

Τα χωριά… (όμορφες μικρές πολιτείες) της Σύρου

Χρούσσα:

Ένα πανέμορφο τοπίο με πυκνή βλάστηση και ωραία περιβόλια. Και εδώ πεύκα και πολυτελείς επαύλεις επιφανών Συριανών. Στα Χρούσσα είχαν την εξοχική τους κατοικία με τους θαυμάσιους κήπους τους οι οικογένειες Βαφειαδάκη, Ζερβουδάκη, Ανδρουλή κ.α. Στο κέντρο του οικισμού, ο Ναός της Παναγίας και του Αγίου Σπυρίδωνα και η παλιά Λέσχη των παραθεριστών. Ο κάθε επισκέπτης αισθάνεται ότι φιλοξενείται σ’ έναν πανέμορφο, αλλά ορεινό χώρο του νησιού… ώσπου περπατώντας λίγο πιο έξω από το κέντρο του οικισμού ανακαλύπτει ακόμη και μέσα απ’ τα τόσα δέντρα τη γλυκιά αίσθηση της θάλασσας, όπως απλώνεται μπροστά από τις πανέμορφες ακτές της Βάρης και του Ασπρονησιού. Ένα μονοπάτι από τα Χρούσσα οδηγεί στην τοποθεσία Αγία Θέκλα, που είναι ψηλά στο βουνό Νήτες που προσφέρει στον επισκέπτη μια πανέμορφη εικόνα. Ο κανονικός δρόμος των Χρούσσων κατηφορίζει προς τη Βάρη. Κάποτε κατέβαινε κανείς ανάμεσα σε δέντρα μόνο. Σήμερα είναι ένας διάσπαρτος οικισμός τριγύρω που φτάνει ως το ωραίο λιμάνι της Βάρης με τα καταγάλανα νερά για καλοκαιρινό μπάνιο.

Βάρη: Ήταν κάποτε χωριό… τώρα είναι μια πανέμορφη μικρή πολιτεία με τον ωραίο όρμο της που γεμίζει κολυμβητές το καλοκαίρι, πολλά τα σπίτια που έχουν κτιστεί τριγύρω από το “λιμάνι” της, τα ξενοδοχεία, οι ταβέρνες και φυσικά οι πολλοί επισκέπτες που χαίρονται την πανέμορφη μικρή “πολιτειούλα”. Στον υψηλό λόφο είναι ο ναός της Παναγίας. Πολλοί Συριανοί, αλλά και ξένοι επισκέπτες φρόντισαν να έχουν πανέμορφα σπίτια και πολλοί ζουν εκεί όχι μόνο το καλοκαίρι, αλλά και τον χειμώνα. Οι ακτές του νησιού μας είναι πολλές και πανέμορφες. Οι κόλποι, οι αγκάλες, οι αμμουδιές του έγιναν μόδα τα τελευταία χρόνια, γέμισαν κόσμο (Έλληνες και ξένους), που χαίρονται τη θάλασσα και τον ήλιο και ιδιαίτερα το καλοκαίρι γεύονται τους ψαρομεζέδες και όλα τα ωραία φαγητά στα γύρω ταβερνάκια.

Είναι τόσα πολλά τα πανέμορφα χωριά, “μικρές πολιτειούλες” θα τις έλεγα, στο νησί μας. Η Αζόλιμνος με τα πανέμορφα βότσαλα στην πεντακάθαρη παραλία, ο Λωτός που φημίζεται, μαζί με το Κίνι για το ηλιοβασίλεμα που γοητεύει, αγαπήθηκαν από τους επισκέπτες.

Κίνι: Είναι το επίνειο της Άνω Σύρας. Είναι πολλά τα πλεούμενα που αγκυροβολούν στο λιμάνι του. Οι ψαροταβέρνες στην παραλία διαδέχονται η μια την άλλη. Τα τελευταία χρόνια το Κίνι έχει ξενοδοχεία, ενοικιαζόμενα δωμάτια, μικρά μπακάλικα που εξυπηρετούν τους παραθεριστές. Πολλοί άνθρωποι αργά το απόγευμα βρίσκονται έξω από τα σπίτια τους για να απολαύσουν τη μαγευτική δύση του ηλίου. Ένα μικρό μονοπάτι φτάνει στο μικρό ακρογιάλι στο Λωτό. Αρχαιολόγοι ανέφεραν στο παρελθόν ότι εκεί κοντά ίσως υπήρχε εγκατάσταση των αρχαίων χρόνων. Στο Κίνι εντυπωσιάζει το Μοναστήρι της Αγίας Βαρβάρας. Τα παλαιότερα χρόνια μέσα στη μονή λειτουργούσε υφαντουργική σχολή, ίσως είχε και ορφανοτροφείο που εκεί μεγάλωσαν πολλά παιδιά. Σήμερα ο Μητροπολίτης κ. Δωρόθεος Β’ δημιούργησε άριστο νηπιαγωγείο.

Γαλησσάς: Η εξοχή με την απέραντη αμμουδιά που αγαπήθηκε από τους ξένους επισκέπτες. Έγινε χώρος τους και στέκι τους αγαπημένο. Στην κορφή του βράχου η Αγιά Πακού το μικρό ξωκλήσι που σημαίνει “Παναγία η υπακοή”. Αυτό ήταν το αρχικό της όνομα. Κι εκεί κοντά η αμμουδιά του Αρμεού. Πολλά τα σημάδια ενός προϊστορικού οικισμού.

Κι ο Δανακός πιο πέρα στο ύψωμα. Εκεί σου κόβεται η ανάσα. Το θέαμα εντυπωσιακό. Το παιχνίδι του βράχου και της θάλασσας και το απέραντο γαλάζιο. Και πιο πέρα ο Γλάροντας, το Δελφίνι, ο Αετός, η Βαρβαρούσα και βράχοι που απλώνονται ως τα Γράμματα, ο όρμος με τις αρχαίες επιγραφές σκαλισμένες στο βράχο. Από κει φαίνονται και τα Γιούρα στο βάθος….

Κι ο Φοίνικας, το μεγάλο χωριό με τα αλμυρίκια. Ψαράδες και αγρότες οι μόνιμοι κάτοικοι τα παλιά χρόνια. Ξεκίνησε ψαροχώρι κι είναι τώρα πια μια κωμόπολη. Προστατεύεται από τις κορφές του Χαρασσώνα με την πλαγιά που κατρακυλά ήρεμα ως τον όρμο. Σίγουρο αραξοβόλι και καταφύγιο για τις ψαρόβαρκες και τους ταλαιπωρημένους απ’ το αυγουστιάτικο μελτέμι ιστιοπλόους.

Καταφυγή ήταν το λιμάνι του Φοίνικα για τους αρχαίους… Φοίνικες που διάλεγαν τον όρμο να καταλαγιάσουν. Σιγά – σιγά έγινε αποικία τους και πήρε το όνομά τους. Σταθμός και κόμβος το νησί για τους θαλασσοκράτορες της 3ης χιλιετίας π.Χ. Απ’ αυτό το λιμάνι διακινήθηκαν τα σιτηρά και τα όσπρια της εποχής, το κρασί και ο περίφημος οψιανός (η μαύρη σκληρή πέτρα της Μήλου, το πρώτο εργαλείο, ίσως και το πρώτο ξυράφι του Κυκλαδίτη.)

Ως το 1956 αν κοίταζε κάποιος προσεκτικά μέσα από το γυαλί, θα μπορούσε να δει περίεργα πράγματα στο βυθό του όρμου που δεν ταίριαζαν με τα θαλασσινά είδη. Νάταν βάσεις από κίονες; νάταν τείχη από κτίσματα; Ώσπου να οργανωθούν οι αρχαιολογικές έρευνες, οι ενάλιες (της θάλασσας), ξύπνησε ο εγκέλαδος* εκεί στη Σαντορίνη κι έφερε πάλι τα πάνω κάτω. Μεγάλη η αναταραχή στον κόλπο του Φοίνικα. Χάθηκαν όλα από τότε. Ο σεισμός ήταν δυνατός.

Πριν κάποια χρόνια είχε καθιερωθεί ο πρώτος σταθμός του Ράλλυ Αιγαίου να είναι ο Φοίνικας, τόσο για το προστατευμένο λιμάνι του, όσο και για την υποδομή της Κοινότητας που σε συνδυασμό με τη ναυτική βάση παρέχουν όλα τα απαραίτητα για την ευχάριστη διαμονή των πληρωμάτων και τις τυχόν ανάγκες των σκαφών.

Ο Φοίνικας υποδέχεται τόσους ιστιοπλόους κάθε χρόνο που ονειρεύονται με ρότα* το Αιγαίο. Νοιώθουν σιγουριά για ότι κι αν τύχει. Όλα φτιάχνονται.

Ο Ξένιος Δίας τους ευλογεί

* Ρότα: η πορεία των πλοίων

* Εγκέλαδος: σεισμός

Είναι τόσα πολλά τα ονόματα που έχουν οι Συριανές εξοχές και οι περιοχές όπως: Τάλαντα, Μάλια, Αγρός, Πάγος, Παρακοπή, Βήσσα, Μάννα, Μ. Γιαλός, Κόμητο, Φανερωμένη, Σύριγγας κ.α.

Arrow
Arrow
Slider