Αναμνήσεις ενός Δημάρχου

ΓΙΑΝΝΗΣ ΔΕΚΑΒΑΛΑΣ: αναμνήσεις ενός δημάρχου

(κατά την παρουσίαση του βιβλίου του  4/12/2022, Θέατρο «Απόλλων»)

Από το Θάνο Θραψιάδη

          Ο Γιάννης Δεκαβάλας, παρά το ότι είναι ακόμα νέος,  σε σχέση με την  μακρά  πορεία  του στην  πολιτική σκηνή αυτού του τόπου,  κατέχει  ένα σπάνιο προνόμιο που πολύ  λίγοι  διαθέτουν:  έχει διανύσει  ένα μεγάλο αλλά και ιδιαίτερα σημαντικό  κομμάτι της σύγχρονης συριανής ιστορίας  και, μάλιστα, όχι απλώς παρακολουθώντας τα γεγονότα, αλλά «ως εκ της θέσεώς του»,  διαμορφώνοντας  και επηρρεάζοντάς την. Ξεκινώντας νεαρός την καριέρα του,  έχει καταφέρει–όταν άλλοι, ακόμα καταγράφουν  «χιλιόμετρα» στην κούρσα  για την κατάκτηση  των προσωπικών τους στόχων-,  να  συγγράψει μια πλούσια και αναλυτική  «έκθεση πεπραγμένων»  και, μάλιστα όχι μόνο  παραθέτοντας  τη δράση του, αλλά «ανιχνεύοντας» ταυτόχρονα τις παραμέτρους και τα γεγονότα που την δημιούργησαν.. Αυτό που κάνει εντύπωση,  είναι ότι ο Γιάννης  Δεκαβάλας  το τόλμησε, σχεδόν  αμέσως, μετά το πέρας της ενασχόλησής του με τα δημοτικά πράγματα- ακαριαία, θα μπορούσε κάποιος  να πεί-, χωρίς σκοπιμότητες  και δεύτερες  σκέψεις. Και μιλάμε  για   ένα τεράστιο  υλικό, μια ζωής σχεδόν,  που καλύπτει, όχι μόνο την θητεία του, αυτή καθεαυτή,  αλλά  και τα  κοινωνικοπολιτικά  και πολιτιστικά  δρώμενα  μιάς  ολόκληρης   εποχής.  Και είναι  σπάνιο  να αναδεικνύει τα  πράγματα  και  τα γεγονότα, με τέτοιο  τρόπο, ώστε να μην  υπάρχουν «αντίπαλοι» ή «αυτοί» και  «εμείς» (όταν διανύαμε,  μάλιστα, εποχές έντονων πολιτικών ή κομματικών  αντιπαραθέσεων). Γιατί, όλοι το ξέρουν, ότι ο Γιάννης,  χωρίς να έχει «σκίσει»  την κομματική του ταυτότητα, αναδείχθηκε  ο πρώτος πολίτης  που «ανήκε σε όλους μας», έτοιμος να απαιτήσει λύσεις  και να πετύχει  συμβιβασμούς, χωρίς διχαστικές  τακτικές, σε μια  πόλη που πρέπει να  ενώνει τις δυνάμεις της   για να πραγματοποιήσει τους στόχους της   και όχι  να χρωματίζει  τις αδυναμίες  της …

Ετσι, άλλωστε, χρησιμοποιώντας την «πεμπτουσία»  της δημοκρατικής έκφρασης, την καθαρή λαική ψήφο, κατάφερε και  έμεινε τόσα χρόνια  δήμαρχος, σπάζοντας τα “κοντέρ” και όταν  ο ίδιος έκρινε, ότι  «έφτασε το πλήρωμα  του χρόνου», απεχώρησε,  καίτοι γνώριζε  ότι  και δυνατός παρέμενε και  ικανός πάντοτε είναι…  Όσο  δε αφορά την ορολογία «γνώστης των προβλημάτων»  του δήμου και της αυτοδιοίκησης,  γενικότερα, ο Γιάννης –είναι γνωστό- ότι παραμένει  πάντοτε «εδώ»,  έχοντας έτοιμη  την  συμβουλή  και την  αιτιολόγησή της..

Αυτή, ακριβώς, μάλιστα,  η επικαιρότητα της  γνώσης των γεγονότων   είναι  εκείνη  που  κάνει την κοπιωδέστατη  εργασία  του ΓΔ,  κάτι πολύ παραπάνω από ένα ανοικτό βιβλίο ιστορίας…  Εχεις να κάνεις με μία «τοιχογραφία», που σε βοηθάει όχι  μόνο να μάθεις και  να  θυμηθείς,  αλλά να  κατανοήσεις  πρόσωπα και  πράγματα, που συνέθεσαν  το σκηνικό  της πορείας  μας  προς τον 21ο Αιώνα.  Χωρίς  να  μπαίνει  σε  αντιπαραθέσεις, σε βοηθάει   να «βγάλεις άκρη»  μέσα από τον λαβύρινθο,    που καθορίζει μια  «δύσκολη δουλειά»,  όπως αυτή που κάνει  ο δήμαρχος…   Πως  θα  επιπλεύσει  ανάμεσα  στα ρεύματα,  πως  θα σε  πείσει  να πεις  το  δύσκολο   «ναι»  ή  το «όχι», που  ενίοτε απαιτείται  για  το παραπάνω  βήμα,  πως   θα  κερδηθεί  το  στοίχημα  της   καθημερινότητας, αυτής που  «εν πολλοίς»  χαρίζει τα στηρίγματα της  εξουσίας…

Αλήθεια,  τώρα που ξαναμελέτησα  τους τόμους του, κατάλαβα  πόσο  μεγάλη και  δύσκολη  πορεία  είχε. Αυτά, χωρίς «άρωμα»  επαίνου,  για ένα έργο που  μπορεί  να φανεί και  με γυμνό μάτι. Η  «σοφή»   «απόσυρσή» του  έφερε την πιο  σοφή «αποστασιοποίησή» του…  Αλλωστε,  η τόσο  βαθειά επαφή με τα πράγματα  και τους  ανθρώπους  είναι αυτή που σε  τοποθετεί  πιο ψηλα από αυτούς… Οχι, φυσικά, γιατί  έγινες ένας “μικρός θεός’” (μακρυά από τον Γιάννη αυτά…)  αλλά γιατί  μπορείς πιά να σταθείς πάνω από τα πρόσωπα και τα πράγματα και να διαχειριστείς τις αρμοδιότητές σου με διορατικότητα  και αυτοπεποίθηση…  Αξιοσημείωτο είναι ότι και  οι προσωπικές αναφορές του  ΓΔ  δεν ενέχουν αοριστίες  αλλά  περιγράφουν με  ζωντανές πινελιές  τους χαρακτήρες, στους οποίους αναφέρεται,  ώστε να μπορεί κάποιος να ξεχωρίσει  με ευκολία, τα σημεία  επαφής, τριβής ή  και σύγκρουσης,  χωρίς, ωστόσο να τίθεται θέμα  αντιπαράθεσης ή  φανατισμού.

Με  πλούσιο υλικό  από «ντοκουμέντα» και  φωτογραφίες, που  μόνο ο Γιάννης θα μπορούσε να  έχει συγκεντρώσει,  περνάει «απνευστί»  το φιλμ  της εικοσιπενταετούς θητείας  του. Το άλλο που  σε κάνει να εκπλήσσεσαι, παρατηρώντας αυτό το «φιλμ»  είναι  η συνειδητοποίηση του μεγέθους του έργου που επιτελέστηκε όλα αυτά τα χρόνια… Τεχνικά έργα, πολιτιστικές παρεμβάσεις   (που ζητούν συνέχεια),  τουριστικά άλματα (που απαιτούν διάρκεια και ποιότητα),  έργα σημαντικά κοινής ωφελείας, που  ανέδειξαν τον Δήμο, ως  παράδειγμα προς μίμηση,  ανάδειξη του πολιτιστικού  του «προφίλ»… Σημαντικό και αυτό:  Να μην αμφισβητείται η εξωστρέφεια του Δήμου, σε καιρούς-παγίδες  και έντονης  αμφισβήτησης… Είναι γλαφυρή όσο και κατατοπιστική η περιγραφή του Γιάννη αναφορικά με τις δυσκολίες που αντιμετώπισε  και τις άπειρες τρικλοποδιές που έξυπνα απέφυγε με τις γνώσεις του και την διπλωματικότητά του.

Διαβάζοντας   το δίτομο έργο του Γιάννη, όσο και  αν θέλεις να μείνεις σ΄αυτό  και να αποφύγεις   την συμπόρευσή σου  με το πρόσωπο  που το  έχει γράψει, δεν μπορείς  θα το  συνδέσεις με το πρόσωπο.  Το πρόσωπο που  δεν δίστασε να καταγράψει και να υπογράψει, χωρίς προυποθέσεις   και  φόβους ,  “το έργο και τις ημέρες του”… Ούτε υποθήκη για κάτι άλλο έβαλε με αυτό. Το διάβασα, όσο μπορούσα, προσεκτικά και κατέληξα στην προσωπική άποψη  ότι επί των ημερών του ΓΔ ο Πολιτισμός της Καθημερινότητας βγήκε να προυπαντήσει  τον Πολιτισμό της Τέχνης ή το αντίθετο. Αυτό το πνεύμα βγήκε και περπάτησε στα μάρμαρα και τα καλντερίμια της Σύρου.  Αυτό ανέβηκε τα σκαλοπάτια  του  Δημαρχείου και του Θεάτρου. Αυτό είναι που  έχει  ανοίξει τους ορίζοντές μας , για το καλύτερο…  Θυμάμαι, όταν, νέος, ακόμα, αποφάσισα,  μετά το τέλος των σπουδών και  των υποχρεώσεών μου, να εγκαταλείψω  την αθηναική μου περιπέτεια, και να επιστρέψω, το καταχείμωνο,  σε ένα νησί που το λάτρευα, αλλά, σίγουρα δεν ‘ηταν πιά αυτό των παιδικών μου χρόνων και των θερινών μου διακοπών, βρέθηκα σε  ένα   δύσκολο, δυστοπικό, σχεδόν, περιβάλλον,  με  έντονα τα προβλήματα προσαρμογής…  Και δεν ήταν  μόνο  η έλλειψη «εναλλακτικών»,  ούτε η «πολιτιστική  ”ένδεια» που ήταν εμφανής… Ηταν αυτό που λέμε «προφίλ»  της πόλης (και πολύ περισσότερο του νησιού} που έδειχνε  να  ακολουθεί την «κατιούσα». Μια παλιωμένη πόλη ήταν, που δεν μπορούσε, αλλά και αρνιόταν, να δει την  την συρρικνωμένη της  όψη… Πως να ζήσεις εδω;  Τα κτίρια κατέρρεαν, οι δρόμοι, αυτοί του  τέλους  του 19ου αιώνα έκρυβαν παγίδες… Οι υποδομές ελάχιστες και αυτές  ηθελαν συντήρηση και -οπωσδήποτε- επέκταση…  Το χρώμα της Ερμούπολης, πάντως, δεν ήταν το πάλλευκο των μαρμάρων, κυριαρχούσε το «γκρίζο» με κάποιες -ελάχιστες-  πινελιές  αισιοδοξίας…

Τη δεκαετία του ογδόντα κάποια έργα -σημαντικά για την λειτουργία αυτού του τόπου- άρχισαν να αχνοφαίνονται στον ορίζοντα. Το σημαντικότερο: Άρχισες να βλέπεις να κινείται μια νέα διάθεση αναμόρφωσης, χωρίς ωστόσο, να είναι εμφανής, ακόμα,  κάποια σημαντική αλλαγή… Υποδομές, Θέατρο,  τα άλλοτε «αγλαά» κτίρια- σαν «έρημοι (τώρα} στρατώνες» που θα έλεγε και ο Μάνος Ελευθερίου, τεχνικά έργα που χρόνιζαν  και απαιτούσαν άλλα την συντήρησή τους  και άλλα  την «εκ του μηδενός» ανακατασκευή τους, το Νεώριο, ήταν, μεταξύ άλλων,  αληθινά αγκάθια  στην  καθημερινότητα..

Ο Γιάννης ήταν ένας νεαρός, φέρελπις δικηγόρος τότε. Μόλις είχε ξεκινήσει να βαδίζει στα μονοπάτια  της τοπικής αυτοδιοίκησης, κουβαλώντας το όνειρό του, αλλά  -το κυριώτερο- αναμετρώντας τις δυνάμεις του. Εκείνος ξέρει τι ακριβώς σκεπτόταν χαράζοντας το μέλλον του… Πάντως, δεν περίμενε και πολύ καιρό για να ριχτεί στην δύσκολη μάχη, που την ξεκίνησε αμέσως.  Τα δύσκολα έργα ήταν ανυπόμονα: το θέατρο είχε απλώς ξεκινήσει για να υπενθυμίζει την ανασφάλειά μας, η ανάπλαση της πόλης ήταν ένα δύσκολο- δυσκολότατο έργο- που συνδυάστηκε σοφά  με την ανακατασκευή των αποχετευτικών δικτύων και της ύδρευσης, έτσι που η Ερμούπολη άρχισε, πάλι να αναπνέει, να ομορφαίνει και να ελπίζει… Στο βιβλίο του ο  Γιάννης δίνει με γλαφυρότητα  την δυσκολότατη πορεία  του έργου αυτού που με μεγάλο κόπο και αγώνες κατάφερε να εντάξει  σε νέο ευρωπαικό πρόγραμμα, με την ονομασία «Αναβάθμιση  του αστικού περιβάλλοντος της Ερμούπολης». Ητανε πράγματι μια δυσκολότατη και μακρά προσπάθεια, που μέχρι να ολοκληρωθεί  είχε φέρει τα «πάνω-κάτω» στην όψη και τη  λειτουργία της πόλης…  Στα σίγουρα, είναι και το κορυφαίο  έργο της δημοτικής αρχής επί Γιαννη Δεκαβάλλα, που άλλαξε τη ζωή και την καθημερινότητά μας… Τίποτε δεν θα μπορούσε να σταθεί όρθιο, ωστόσο, αν  δεν ολοκληρωνόταν συνδυαστικά  και το έργο του Βιολογικού Καθαρισμού  που με πολλή προσπάθεια υλοποίησε τότε η δημοτική  αρχή και θέλω να  σταθώ σ’αυτό που αναφέρεται στο βιβλίο και ειπώθηκε από Ευρωπαίους αξιωματούχους: « Το πρόγραμμα της Ερμούπολης  αποτελεί υπόδειγμα  ολοκληρωμένης αστικής παρέμβασης…»

Η αστική, όμως, αυτή παρέμβαση δεν συνίστατο,  μόνο σ’αυτό το γιγάντιο έργο, που πέραν των άλλων, απαιτούσε τεράστα επιμονή (από την πλευρά της δημοτικής αρχής)  και υπομονή (από την πλευρά των δημοτών).  Είχε να κάνει και με την πλήρη αποκατάσταση του θεάτρου «Απόλλων», που αποτέλεσε και αυτή  ένα έργο σταθμό στην νεώτερη ιστορία μας. Ενα έργο – επένδυση όχι μόνο στην πολιτιστική αλλά και στην  οικονομική πορεία όλου του νησιού μας. Άλλωστε, η επαναλειτουργία του «Απόλλωνα»  κινητοποίησε και άλλες μορφές της Τέχνης και συνδυάστηκε με αυτές, ώστε, η Σύρος  επί των ημερών Δεκαβάλα  κατάφερε και έγινε  ένα σχεδόν   ολοκληρωμένο  πολυπολιτισμικό κέντρο που κάλυπτε -θα μου επιτραπεί να πω- όλο το Αιγαίο. Ας μην ξεχνάμε το εικαστικό  “blow up”, όταν  με την συμβολή του αείμνηστου Κώστα Ιωαννίδη, «γεννήθηκαν» τρεις πινακοθήκες  σε όλη την Ερμούπολη και είχαμε την ευκαιρία να συναντηθούμε με  γίγαντες της νεώτερης ελληνικής ζωγραφικής και να πάρουμε μαθήματα  υψηλής  Τέχνης. Ας μην ξεχνάμε, ακόμα, «το νεκροταφείο αυτοκινήτων» που μετατράπηκε σε «μνημειακό χώρο  τέχνης», κατά τα γραφόμενα του Γιάννη, πράγμα που από μόνο του μπορεί να μας δείξει προς ποιά κατεύθυνση  πρέπει να οδηγούμε αυτή την πόλη… Ας ανατρέξουμε στον τύπο της εποχής: “ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ: Ερμουπόλεια : η αποκέντρωση της Τέχνης¨¨ ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ: εικαστική δροσιά στην Σύρ﨨  .  Ας μην ξεχνάμε και τις βραδυές  «κάτω από τ’αστέρια» του Πίτερ Τιμπόρις στα πλαίσια των εκδηλώσεων της Όπερας Αιγαίου -άλλη αλησμόνητη σειρά εκδηλώσεων- όπου κάτω από τα αστέρια της Μεσογείου, του Αιγαίου, της Σύρου, με φόντο το μυθικό χώρο του Δημαρχείου μας, έργο του Τσίλερ, ενώθηκαν θεσπέσια φωνές εκατοντάδων χορωδών από όλο τον κόσμο και ανάπεμψαν δεήσεις για την Ανθρωπότητα, κόντρα στην καταστροφή του περιβάλλοντος, υπέρ της ειρήνης, με αγάπη  για την αγάπη… Δεν είναι συμπτωματικά όλα αυτά : έχουν να κάνουν με την θετική ενέργεια που ξεκινάει από την βάση της πυραμίδας και φτάνει στην κορυφή της… Άλλωστε, η ευγένεια, η φιλοξενία και η φιλανθρωπία,  αποτέλεσαν θεμέλιους λίθους σ΄αυτό τον τόπο. Κι έτσι φτάσαμε σε  θαυμαστές πρωτοβουλίες  όπως η «Στέγη Ανηλίκων» και η «Κατ΄Οίκον Νοσηλεία», που  με τις δράσεις τους αποτέλεσαν οδηγούς  προς μίμηση και για άλλες πόλεις…  Εξάλλου, ένα άλλο βασικό στοιχείο,  που χαρακτηρίζει την κοινωνία μας,   ανέκαθεν  αποτελούσε η εξωστρέφεια  και η επικοινωνιακή διάθεση, που  σε συνδυασμό με  την  φιλανθρωπία, διαμόρφωσαν   και τον  ιδιαίτερο πολιτιστικό πρόσωπο αυτού του τόπου. Ξεφυλλίζοντας, λοιπόν, τις σελίδες του έργου του Γιάννη Δεκαβάλλα  εντυπωσιαζόμαστε  και -θα μου επιτρέψετε να πω- τον ζηλεύουμε…  Πόσοι σημαντικοί  άνθρωποι, προσωπικότητες  του Πνεύματος , της Πολιτικής, των  Γραμμάτων και της Τέχνης όχι μόνο  Έλληνες αλλά και παγκόσμιου βελινεκούς, δεν διάβηκαν το κατώφλι  του εμβληματικού κτιρίου του Δημαρχείου μας για να τον συναντήσουν, δεν επισκέφθηκαν το Θέατρό μας, δεν απόλαυσαν μια παράσταση  ¨μεταλαμβάνοντας¨  κάτι από την μαγική  ένέργειά  του… Και όλοι αυτοί, σχεδόν προσκύνησαν, με θαυμασμό  αυτό το «κάτι ιδιαίτερο» που χαρακτηρίζει το νησί και την πόλη μας…  Και δεν μιλάμε μόνο για τις τυπικές επισκέψεις, που είναι -έτσι κι΄αλλιώς-  πολιτικά αναπόφευκτες , μιλάμε  (και τις περιγράφει με συγκλονιστική αμεσότητα  και  πιστότητα  ο Γιάννης)  για συναντήσεις-προσκυνήματα  που δείχνουν πόσο σημαντική  έχει καταστεί   η θέση της Ερμούπολης, όχι μόνο σε  τοπικό, αλλά και διεθνές επίπεδο… Στην ανασφάλεια που ακόμα και στο σπίτι  «ελλοχεύει»  τις δύσκολες μέρες που περνάμε, η Ερμούπολη -μετά από έρευνα που διεξήχθη μεταξύ εννέα ευρωπαικών χωρών, μεταξύ 25 Ιουνίου  έως  22 Αυγούστου  του 2003- κηρύχθηκε πρωτεύουσα σε ποιότητα ζωής και ασφάλεια. Το γεγονός επισημαίνει ο Γιάννης, παραθέτοντας  τις λεπτομέρειες της απονομής του βραβείου στην αίθουσα του δημοτικού συμβουλίου.

Ηταν, λοιπόν, τόσο ειδυλλιακή  η εικοσιπενταετής περιπέτεια του Γιάννη Δεκαβάλα στα ταραγμένα νερά της πολιτικής; Ηταν όλα τα δημοτικά συμβούλια, κατηχητικά; Κάθε άλλο… Διαβάζοντας τα βιβλία, το ξαναεπισημαίνουμε, με την αμεσότητα και την ειλικρίνεια που τον  χαρακτηρίζει,ο συγγραφέας  δεν κρύβεται, και παγιδεύτηκε και έσφαλε. Και ασφαλώς πικράθηκε ! Υπάρχουν έργα  που δεν τελείωσαν, υπάρχουν  και άνθρωποι  που δεν μπορείς να ελέγξεις. Το Πολεοδομικό ήταν και είναι διαχρονική μάστιγα που ζητά λύση.  Η μαρίνα ; Ποιό είναι το λάθος, άραγε; Το συγκοινωνιακό το πάλεψε, όπως μπορούσε, όμως,  πως μπορείς να τιθασέψεις  ένα θεόξερο βράχο, απότομο, που ρίχτηκε στο μανιασμένο πέλαγο,  σε μια γεωλογική καταστροφική έκρηξη  και που η μοίρα τόν έκανε κέντρο του Αιγαίου; Το θέμα του στρατοπέδου, το προσπάθησε σκληρά, όμως, ανακολουθίες  και «λαβύρινθοι» γραφειοκρατίας δεν τον άφησαν να το τελειώσει…  Ενα φως άναψε ωστόσο και η παρούσα δημοτική αρχή  όλα δείχνουν ότι βρίσκεται στον καλό δρόμο…

Στο βιβλίο -η μάλλον στους δύο τόμους του βιβλίου του Γιάννη-  καταγράφεται λίγο-πολύ το ένα τέταρτο του αιώνα, μέσα  στον οποίο συντελέστηκαν κοσμογονικές αλλάγές.  Καταγράφεται, ακόμα, ο αγώνας του και  οι αγωνίες του,  που μερικές φορές του «άναψαν» το κόκκινο και τον έστειλαν, ακόμα, και στο νοσοκομείο. Η καρδούλα του, αλήθεια, το ξέρει… Μόνο η καρδούλα του; Ευτυχώς, όχι, ο Γιάννης στ΄αλήθεια,  δεν κρύβεται… Ευτυχώς! Το ξέρουν καλά οι  κάτοικοι  αυτού του νησιού που, σε συντριπτικό  ποσοστό τον προτίμησαν  και τον εξέλεξαν εικοσιπέντε ολόκληρα χρόνια να διαχειρίζεται την τύχη τους.

Δεκέμβρης 2022

ΘΑΝΟΣ Γ. ΘΡΑΨΙΑΔΗΣ