Γιορτάζοντας το “ΟΧΙ”

ΓΙΟΡΤΑΖΟΝΤΑΣ ΤΗΝ ΕΠΕΤΕΙΟ ΤΟΥ «ΟΧΙ»

THΣ ΜΕΡΟΠΗΣ Ν. ΣΠΥΡΟΠΟΥΛΟΥ,

Ομότιμης Καθηγήτριας τού Πανεπιστημίου Αθηνών. 

Πέρασαν ἀκριβῶς ὀγδόντα χρόνια ἀπό ἐκείνη τήν ἡμέρα, πού ἔμελλε νά ἀποτελέσει μιά ἀπό τίς κορυφαῖες στιγμές τῆς διαχρονικῆς πορείας τοῦ ἑλληνικοῦ ἔθνους. Ξημέρωσε ἱστορική – γεμάτη ἀπό ἀντιφατικούς οἰωνούς καί ἀμφίσημα προμηνύματα – γιά τήν πατρίδα μας καί γιά τούς Ἕλληνες. Ξημέρωσε ἡ ἡμέρα τοῦ «ΟΧΙ», μέ δύο ἐντελῶς ἀντίθετα καί ἐμβληματικά χαρακτηριστικά. Ἀπό τή μιά, σάν νά τήν ὁριοθετοῦσε κάτι πού ἔμοιαζε μ’ ἕναν κατάμαυρο καί τρομακτικό ὁρίζοντα, πού τόν διέσχιζαν, θαρρεῖς, κάτι κατακόκκινα αἱμάτινα ποτάμια, ξεκινώντας ἀπό μιά πηγή πού εἶχε τό ὄνομα  «πόλεμος». Ἀπό τήν ἄλλη, ὅμως, αὐτή ἡ μέρα, φεγγοβολοῦσε κι ἔλαμπε μ’ ἐκεῖνο τό ἀπερίγραπτο καί θαυμαστό φῶς, πού πλημμύριζε τά πάντα, καθώς ξεχυνόταν ἀπό τό χαμόγελο τῶν στρατευμένων παιδιῶν μας, πού ξεκινοῦσαν τραγουδώντας γιά τό μέτωπο. Τί ἀσύλληπτη ἀντίφαση!

Ἀναλογίζομαι πώς, μέσα σ’ ἐκεῖνο τό «ΟΧΙ», πού ἀπάντησε ὁ Ἰωάννης Μεταξάς στό τελεσίγραφο τοῦ Ἰταλοῦ πρέσβη, τό ὁποῖο, στήν συνέχεια, τό ἐπικρότησε, μέ ὅλη του τήν ψυχή, σύσσωμος ὁ ἑλληνικός λαός, ὑπάρχουν πολλά ἐπί μέρους «ΟΧΙ». Ὅμως, ὑπάρχουν καί πολλά ἀντίστοιχα «ΝΑΙ», τά ὁποῖα δομοῦν τίς γενικότερες ἀμφισημίες καί ἀντιφάσεις πού προανέφερα, ἐνῶ, συγχρόνως, στοιχειοθετοῦν καί οὐσιαστικές δοκιμασίες τῆς λογικῆς.

Ἡ μικρή Ἑλλάδα καί οἱ λίγοι Ἕλληνες, ἀντίθετα πρός ἄλλες μεγάλες καί πολυπληθεῖς χῶρες, ἀντιστάθηκε στόν πανίσχυρο ἐπιτιθέμενο αἱμοσταγῆ γίγαντα, πού πίστευε πώς ἡ κατάκτηση τῆς πατρίδας μας θά ἦταν ἕνας στρατιωτικός περίπατος. Γιατί; Μέ ποιές καταβολές, μέ ποιό ψυχικό ὑπόβαθρο καί μέ ποιά ἀκατάβλητη παρόρμηση; Ἄς προσπαθήσουμε νά κάνουμε μιά σύντομη σχετική ἰχνηλάτηση.

                                ***

Οἱ Ἕλληνες, στίς 28 Ὀκτωβρίου τοῦ 1940, εἶπαν:

ΟΧΙ στήν ταπεινωτική παραίτηση ἀπό τά προαιώνια κληροδοτήματα τῆς Ἱστορίας τους.

ΟΧΙ στήν διαγραφή τοῦ ἀνεξίτηλου «Μολών λαβέ».

ΟΧΙ στήν ρθολογική καί μονοσήμαντη ἀποδοχή τῆς ἀνισότητας τῶν στρατιωτικῶν δυνάμεων.

ΟΧΙ στήν ἀναξιοπρεπῆ δειλία.

ΟΧΙ στήν ποδοχή τῆς σκλαβιᾶς.

ΟΧΙ στό προαιώνιο δηλητήριο τοῦ διχασμο.

                                ***

Συγχρόνως, ὅμως, μέ ὅλα αὐτά τά ΟΧΙ, εἶπαν καί τό ἐμβληματικό ΝΑΙ στόν «πέρ πάντων γνα». Μέσα στήν λέξη «πάντων», εἶχαν ὁριοθετηθεῖ – ἀβίαστα – ἀπό τούς Ἕλληνες, κάποιες ἔννοιες ὑπέροχες καί ἱερές, ἔννοιες πού στοιχειοθετοῦν διαχρονικές καί ἀκατάβλητες ξίες.

Σ’ αὐτές εἶπαν, τότε, τά μύχια καί θαυματουργά ΝΑΙ :

ΝΑΙ στήν γάπη πρός τήν πατρίδα.

ΝΑΙ στήν προτροπή «αέν ριστεύειν».

ΝΑΙ στόν ἀγῶνα τόν καλό γιά τό ἰδανικό τῆς λευθερίας, τῆς πνευματικῆς καί πολιτικῆς ἐλευθερίας, αὐτῆς πού στηρίζεται στήν ρετή.

ΝΑΙ στήν Πίστη πρός τήν ἄχραντη προστασία τῆς Παναγίας μας.

ΝΑΙ στήν εθύνη ἀπέναντι στίς προδιαγραφές πού ἐνυπάρχουν μέσα στήν ἔννοια τῆς ἄυλης τιμς καί τῆς θυσίας ὑπέρ ἑνός ἱεροῦ σκοποῦ.

Μέ αὐτά τά ΟΧΙ καί τά ΝΑΙ, δομήθηκε τό βιωμένο φρόνημα ἐκείνης τῆς ἡρωικῆς γεννιᾶς τοῦ 1940, τῶν παππούδων καί τῶν πατεράδων μας. Αὐτό τό φρόνημα τούς ἔκανε ἀτρόμητους μαχητές, μέ ἀδιαμφισβήτητη ἀναγνώρηση ἀπό ἔθνη μέ μεγάλα ὀνόματα καί πολυάριθμους στρατούς πού, ὅμως, εἶχαν ὑποχωρήσει στήν βία.

                                ***

Στόν ἀπόηχο ὅλων αὐτῶν, στοχάζομαι πώς ἡ ἐπέτειος τοῦ ΟΧΙ, δέν πρέπει νά εἶναι εὐκαιρία γιά πανηγυρισμούς, ἀλλά μέρα μνήμης, τιμς, ατογνωσίας καί προσευχς.

Μ ν ή μ η  καί τ ι μ ή γιά ἐκεῖνα τά ἡρωικά παιδιά πού πότισαν μέ τό αἷμα τους τά βουνά τῆς Ἀλβανίας, ὅπου βρίσκονται ἀκόμα σκορπισμένα τά τιμημένα ὀστά τους.

 Α ὐ τ ο γ ν ω σ ί α, γιά μιά μύχια καί εἰλικρινῆ ἀπάντηση σέ κάποια καταλυτικά ἐρωτήματα πού, ἴσως, ὁριοθετοῦν οἱ σκιές πού τριγυρίζουν στήν Πίνδο: «Συναισθανόμαστε στ’ ἀλήθεια τό μεγαλεῖο τῆς 28ης Ὀκτωβρίου»; Κι ἀκόμα, «εἴμαστε σήμερα ἄξιοι νά τιμοῦμε τήν μνήμη ἐκείνων τῶν ἡρώων, ἔχοντας κάνει οὐσιαστική πράξη ζωῆς τά ΟΧΙ καί τά ΝΑΙ πού αὐτοί μᾶς κληροδότησαν μέ τήν αἱμάτινη ὑπογραφή τους»;

 Π ρ ο σ ε υ χ ή γιά βοήθεια καί φώτιση. Ὥστε νά ἀποφασίσουμε καί νά ἀξιωθοῦμε, μέσα ἀπό τήν Παιδεία καί τήν ἀγωγή, ἀλλά καί μέ τήν ἀτομική συμπεριφορά τοῦ καθενός καί τῆς κάθε μίας ἀπό ἐμᾶς, μέ ζωντανά παραδείγματα καί μέ τιμημένα πρότυπα, νά ἐμπνεύσουμε στήν νεολαία μας ἕναν προσανατολισμό μέ ὡραῖα ἰδανικά καί μιά ὑπεύθυνη στάση ζωῆς, πού θά δικαιώνει τίς θυσίες ἐκείνων.

                                ***

Στούς δύσκολους καιρούς πού περνᾶμε – ὅπως καί σέ κάθε δύσκολη ἐποχή – ἡ πατρίδα μας, ἴσως, θά χρειαστεῖ καί πάλι ἄνδρες μέ ψυχή, πού νά πάλλεται ἀπό τήν ἀγάπη τους γι’ αὐτήν καί θά θελήσουν, μέ κάθε τρόπο, μέ κάθε θυσία, νά ὑπερασπιστοῦν τήν τιμή καί τήν ἀξιοπρέπειά της.

Οκτώβριος 2020