Μέγαρο Ισιδώρου Ανδρουλή

«Μέγαρο Ισιδώρου Ανδρουλή»

Κείμενο– Φωτογραφίες:  Χρήστου Θανόπουλου

Το τριώροφο μέγαρο του Χιώτη μεγαλέμπορου Ισιδώρου Ανδρουλή βρίσκεται στην οδό Πρωτοπαπαδάκη 35 (περιοχή της Αγοράς), από τα πλέον επιβλητικά της Ερμούπολης. Σε εντοιχισμένη ανάγλυφη μαρμάρινη πλάκα στην πρόσοψη, κάτω από τον εξώστη του πρώτου ορόφου αναγράφεται το έτος ιδρύσεως (1870), το όνομα του ιδιοκτήτη πάνω σε ταινία, αρχαία ελληνική κιθάρα (λύρα) στο κέντρο, κλαδιά δάφνης εκατέρωθεν. Πολύ επιμελημένη ολομάρμαρη ισόδομη λαξευτή τοιχοποιία στην πρόσοψη και στο ισόγειο της πλαϊνής όψης, από εκεί και πάνω χτισμένη με μαρμαρόπετρες και παχύ κονίαμα στους αρμούς. Μόνο στο ισόγειο οι παραστάδες, που περιβάλλουν θύρες και παράθυρα, είναι έντονα τονισμένες με λοξότμητους αρμούς. Όλες οι αρχιτεκτονικές λεπτομέρειες, ταινίες, γείσα, επιστήλια, παραστάδες και παράθυρα είναι μαρμάρινα και τα κλασικά κυμάτια αποδίδονται με ακρίβεια. Τα πλαίσια των ανοιγμάτων της πλαϊνής όψης είναι ξύλινα. Τα ανοίγματα της πρόσοψης είναι πέντε σε κάθε όροφο (στο ισόγειο τρεις θύρες, δύο παράθυρα, στον 1ο όροφο τρεις μπαλκονόπορτες στο κέντρο που βλέπουν σε μεγάλο εξώστη και δύο παράθυρα, στον 2ο όροφο μία μπαλκονόπορτα με μικρό εξώστη και τέσσερα παράθυρα). Χυτές σιδεριές στα μπαλκόνια και περίτεχνες σφυρήλατες στα ανοίγματα του ισογείου. Τα φουρούσια, πλούσια διακοσμημένα και μπαλκονοποδιές με φατνώματα και ανάγλυφες ροζέτες, θυμίζουν τα αντίστοιχα πειραιώτικα αρχιτεκτονικά μέλη. Οι πόρτες και τα παράθυρα έχουν εσωτερικά παραθυρόφυλλα, ενώ στην εξωτερική όψη υπάρχουν ιδιότυπα ανάγλυφα μεταλλικά στόρια στα ανοίγματα των ορόφων. Πήλινοι ακροκέραμοι – κάτι σπάνιο για την Ερμούπολη – είναι τοποθετημένοι στο γείσο που επιστρέφει το κτίριο, ψηλό στηθαίο κρύβει την κεραμωτή στέγη. Επιβλητικό το ισόγειο με τους δύο ιωνικούς κίονες που κοσμούν τον χώρο και στηρίζουν ταυτοχρόνως το δάπεδο του 1ου ορόφου.. Η είσοδος προς τους ορόφους γίνεται από την δίφυλλη ακραία δεξιά πόρτα του ισογείου.

Πλούσια η εσωτερική διακόσμηση, με εσωτερικά μαρμάρινα στοιχεία: σκάλα, υποστυλώματα, κίονες και υπέροχες τοιχογραφίες. Στον διάδρομο της μεγαλοπρεπούς εισόδου υπάρχει μαρμάρινη σκάλα με δέκα σκαλοπάτια, δύο μαρμάρινα λιοντάρια στην αρχή της και ακολουθεί ξύλινη σκάλα που οδηγεί στον πρώτο όροφο, όπου διακόπτεται και συνεχίζει για τον δεύτερο όροφο και την ταράτσα. Ένα δεύτερο κλιμακοστάσιο αρχίζει από την είσοδο της πλάγιας όψης και από τον πρώτο όροφο και πάνω συνδέεται με το κυρίως κλιμακοστάσιο. Και στους δύο ορόφους τα δωμάτια είναι διατεταγμένα γύρω από μακρύ διάδρομο, που φωτίζεται από φωταγωγό, στο πίσω μέρος του κτιρίου.

Ο διάδρομος εισόδου με την μαρμάρινη σκάλα, φέρει στην οροφή ζωγραφιστά φατνώματα (χρυσά αστέρια σε βαθυγάλαζα τετράγωνα), ενώ ζώνη με μαιάνδρους περιτρέχει τον τοίχο. Καθώς ανεβαίνουμε από την ξύλινη σκάλα προς τον πρώτο όροφο, τρία τοπία με δένδρα και πλούσια βλάστηση υποδέχονται τον επισκέπτη. Στο τοπίο απέναντι από την είσοδο του 1ου ορόφου εικονίζονται πανύψηλα δέντρα, η αθηναϊκή Ακρόπολη, με τον Παρθενώνα, τα Προπύλαια και τον Φράγκικο Πύργο (κατεδαφίστηκε το 1875). Στον πρώτο όροφο, μακρύς διάδρομος, με ένα δωμάτιο αριστερά και τρία δωμάτια δεξιά, με ζωγραφιστά πορτοκαλοκαστανόχρωμα φατνώματα στην οροφή, απομίμηση μαρμάρινων ορθογώνιων δόμων στους τοίχους, ζωφόρος με ανθέμια στο πάνω μέρος, καταλήγει στις δύο αίθουσες της προσόψεως. Η μεγαλύτερη έχει εντυπωσιακή οροφογραφία. Κεντρικό θέμα μέσα σε μικρό κυκλικό πλαίσιο, ο Ερμής κρατά το κηρύκειο και δίπλα του η θεά Αθηνά, φέρει θώρακα, κρατά δόρυ, ασπίδα με γοργόνειο ανάμεσα τους, (σύμβολα του εμπορίου και της σοφίας αντίστοιχα), πατάνε πάνω σε σύννεφα. Η υπόλοιπη οροφή χωρίζεται σε τετράγωνα και πολύγωνα σχήματα, διακοσμημένα με φυτικά κοσμήματα. Στους τοίχους στο κάτω μέρος, ζωγραφιστή ορθομαρμάρωση σε αποχρώσεις του πράσινου, ενώ στις γωνίες λεπτοί κίονες με κορινθιακά κιονόκρανα, μοιάζουν μεταλλικοί, υποβαστάζουν ζωγραφιστό θριγκό με ζωφόρο διακοσμημένη με ανθέμια. Στη διπλανή μικρότερη αίθουσα της προσόψεως, η οροφογραφία είναι απλούστερη, με υποκίτρινα – καστανά ανθέμια.  Πολύ πιο ενδιαφέρουσα είναι η διακόσμηση ενός μικρού δωματίου, που θα πρέπει να χρησίμευε ως τραπεζαρία. Ο ζωγραφικός διάκοσμος δεν περιορίζεται μόνο στην οροφή αλλά καλύπτει και τους τοίχους. Πέργκολα με αναρριχώμενα φυτά και άνθη είναι ζωγραφισμένη στην οροφή, ενώ στους τοίχους σε επιμήκη πλαίσια εικονίζονται φρούτα, πουλιά και ψάρια κρεμασμένα από τα σίδερα της πέργκολας. Η άνοδος στον δεύτερο όροφο επιφυλάσσει εκπλήξεις. Ο κεντρικός διάδρομος περιβάλλεται από τρία δωμάτια εκατέρωθεν. Ο φυσικός άπλετος φωτισμός από το υαλόφρακτο οπαίο στην οροφή του αναδεικνύει τα ζωγραφιστά φατνώματα της οροφής (βαθυγάλαζα τετράγωνα με χρυσά αστέρια), ενώ στους τοίχους υπάρχει ζωφόρος με ανθέμια και γιρλάντες από λουλούδια. Στις στενές πλευρές του διαδρόμου ψηλά δύο συριανά τοπία. Τα Χρούσα στην μια πλευρά, όπου υπήρχε η εξοχική έπαυλη Ανδρουλή και μια άποψη της Ερμούπολης στην άλλη (θυμίζει Φλαμανδούς ζωγράφους). Ζωγραφιστά κίτρινα πλαίσια, που μοιάζουν με κορνίζες, περιβάλλουν κάθε τοπίο, που παρουσιάζεται σαν ξεχωριστός πίνακας. Ολόγυρα ψηλά στους τοίχους εξωτικά τοπία με δένδρα, αναρριχητικά φυτά και λουλούδια. Οβάλ εξοχικό τοπίο, με ερυθρόχρωμο πλαίσιο, όπου δεσπόζει γυναικεία μορφή με πράσινη φούστα, λευκό υποκάμισο, γαλανό ουρανό. Οι οροφογραφίες των δύο αιθουσών  της πρόσοψης έχουν καταπέσει. Πολύ κακή η κατάσταση του κτιρίου στους δύο ορόφους, όπου ο επισκέπτης πρέπει να βηματίζει πολύ προσεκτικά. Το κτίριο το 1998 ήταν εγκαταλειμμένο. Η επισκευή της στέγης με σκυρόδεμα από τον ενοικιαστή του ισόγειου χώρου, έχει διαφυλάξει το κτίριο από την ολική καταστροφή. Όμως χρήζει επειγουσών σωστικών ενεργειών.

Στο ισόγειο λειτουργεί το καφέ – μπαρ και πολυχώρος εκδηλώσεων «Μέγαρον» του Γεωργίου Ζορμπάνου, ο οποίος είχε την ευγενή καλοσύνη να μας υποδεχτεί πολύ πρόθυμα και να μας ξεναγήσει σε αυτό το μοναδικό κτίριο – κόσμημα τη Ερμούπολης. Τον ευχαριστούμε θερμά που μας έδωσε την ευκαιρία να ζήσουμε αυτήν την εμπειρία.

Η οικία Ανδρουλή είναι ιδιοκτησία του Ισιδώρειου Ιδρύματος Ερμούπολης Σύρου (Ν.Π.Ι.Δ.). Το Δημοτικό Ορφανοτροφείο Αρρένων ιδρύθηκε το 1855 επί δημαρχίας Α. Δαμαλά. Σε αυτό δωρήθηκε η οικία του δασκάλου Ε. Μαγκάκη, που αγοράστηκε από τους αδελφούς Φ. και Α. Μπαμπαγιώτη (1857). Συνεισέφεραν πολλοί ομογενείς. Ο Νικόλαος Ισίδωρος στις αρχές του 20ου αιώνα άφησε σε αυτό την περιουσία του και έκτοτε φέρει το όνομά του, Ισιδώρειο Ορφανοτροφείο Αρρένων Ερμούπολης, βρίσκεται στην οδό Σωκράτους 2, στους Τρεις Ιεράρχες στο Βροντάδο. Οι αδελφοί Βαρδάκα έκτισαν τον Ι. Ναό Τριών Ιεραρχών στο προαύλιο του Ιδρύματος (βόρεια γωνία του συγκροτήματος). Φιλοξενούσε ορφανά αγόρια, τα οποία διέμεναν εκεί έως την ενηλικίωση τους. Όταν εξέλιπε η ανάγκη ύπαρξης ενός ορφανοτροφείου στην Σύρο, μετεξελίχθηκε σε φοιτητική εστία, που φιλοξενεί 15 αγόρια, 15–25 ετών, μαθητές, φοιτητές, που έχουν επιλεγεί με κοινωνικο-οικονομικά κριτήρια, από άπορες οικογένειες ή με κοινωνικά προβλήματα.

Παρέχεται δωρεάν στέγη και φροντίδα, , δωρητές προσφέρουν σκεύη, τρόφιμα, φαγητό. Αρωγοί στο Ίδρυμα είναι η Δημοτική Αρχή, η Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου, το Φιλόπτωχο Ι. Ν. Αγίου Νικολάου, η Ιερά Μητρόπολη Σύρου, ο Συλλόγος Μηχανικών – Μελετητών. Έγιναν επισκευές: στο κτίριο της Εστίας (σε οροφή, τουαλέτες, σύστημα θέρμανσης, προσθήκη δύο δωματίων), στον Ι. Ν. Τριών Ιεραρχών (που κινδύνευε με κατάρρευση, χορήγηση εκκλησιαστικών σκευών) και στο 3ο Νηπιαγωγείο – Δημοτικό Σχολείο (ιδιοκτησία του Ιδρύματος που μισθώνει το Υπουργείο Παιδείας). Το Ίδρυμα διαθέτει ακίνητη περιουσία και εισπράττει κάποια μισθώματα, από τα οποία συντηρείται και τα αξιοποιεί για τις δράσεις του, αλλά είναι δυσβάσταχτο το ΕΝΦΙΑ και πολλά ακίνητα είναι πεπαλαιωμένα και ερειπωμένα. Το Διοικητικό Συμβούλιο είναι πενταμελές, ορίζεται από το Δημοτικό Συμβούλιο του Δήμου Σύρου – Ερμούπολης. Πρόεδρος είναι η κ. Μαρία Καλαντζάκη, αντιπρόεδρος ο κ. Ιωάννης Κεράνης, ταμίας ο κ. Ιωάννης Χαρίτος, γραμματέας η κ. Αλέκα Κεραμιώτη και μέλος ο πατέρας Βενέδικτος Φραγκογιάννης. Το Δ.Σ., μαζί με δύο κυρίες που εργάζονται σκληρά στο Ίδρυμα, οι φίλες και οι φίλοι του Ιδρύματος,  με κόπο και μόχθο προσπαθούν και υποστηρίζουν το Ισιδώρειο Ίδρυμα, ώστε να συνεχίζει ανεμπόδιστα την μακρόχρονη πολύ σημαντική προσφορά του στο κοινωνικό σύνολο.

Συγχαρητήρια σε όλους!

Βιβλιογραφία

    • Αγριαντώνη Χριστίνα, Φενερλή Αγγελική, Ερμούπολη – Σύρος, Ιστορικό Οδοιπορικό, ΔΕΑΕ, Εκδόσεις Ολκός, Αθήνα 2000.
    • Τραυλός Ιωάννης, Κόκκου Αγγελική, Ερμούπολη, Έκδοση Εμπορικής Τραπέζης της Ελλάδος, Αθήνα 1980.
    • www.koinignomi.gr>politiki>eimaste-mia-oikogeneia
    • www.syrostoday.gr>News>19130-Orfanó-apo-voitheia, Ορφανό από βοήθεια το Ισιδώρειο Ίδρυμα.
    • https://toperiodikomou.gr/Μαρία Καλαντζάκη: Η επιτυχία και η ευτυχία είναι μονόδρομος – Το περιοδικό μου.
    • Συνομιλία με τον κ. Γεώργιο Ζορμπάνο.
previous arrow
next arrow
PlayPause
Slider